چشم غير مسلّح. سپس بعد از حدود يك ساعت و پنجاه دقيقه، مساحت قسمت منور رو به فزونى مى‌گذارد و به تدريج از شعاع خورشيد فاصله مى‌گيرد. در اين حالت، از زاويه ديد بيننده در زمين، نور خورشيد به مقدار بسيار كم، تقريباً يك درجه بر آن مى‌تابد كه با وسايل جديد و تلسكوپ قابل رؤيت است. سپس كم‌كم از شعاع خورشيد بيشتر فاصله گرفته، چند ساعت بعد از تولدش، با چشم غير مسلح ديده مى‌شود.

به عبارت ديگر، هلال بعد از خروجش از تاريكى، سه مرحله را مى‌گذراند تا با چشم غير مسلح ديده شود.

چگونگى طرح مسئله در متون فقهى

با مرور اجمالى بحث هلال و راه‌هاى اثبات آن در كتب فقهى، متوجه فنى نبودن تبويب و تفريع اين بحث مى‌شويم.

الف) برخى ـ چون صاحب عروه ـ راه‌هاى اصلى اثبات هلال را اين گونه برشمرده‌اند:

اول: رؤيت خود مكلف؛

دوم: تواتر؛

سوم: شيوع مفيد علم؛

چهارم: گذشت سى روز از هلال ماه قبل؛

پنجم: بينه شرعى (شهادت عدلين)؛

ششم: حكم حاكم.

سپس به طرح راه‌هاى فرعى و مسائلى مانند وحدت يا تعدد افق پرداخته‌اند. (٨)

ب ) برخى ديگر، راه‌هاى اثبات هلال را با اصلاحاتى، اين‌گونه برشمرده‌اند:

(٨) طباطبايى يزدى، عروة الوثقى، ج٣، ص٦٢٨ به بعد.