بنده در مورد نويسنده اين رساله تحقيقى انجام نداده‌ام و قضاوت قطعى در اين مورد نكرده و نمى‌كنم. اما به گمانم استناد آن به شيخ رجحان دارد. در عين حال مى‌پذيرم كه مندرجات اين رساله را نمى‌توان با قطعيت به شيخ نسبت داد. اين نكته را در آغاز مقاله خويش نيز متذكر شده بودم و استنادات بنده به اين رساله با توجه به همين تذكر بايد فهميده مى‌شد.

البته بديهى است كه آقاى ابوالحسنى كه اطمينان به نظريه خويش دارد، استناد مستقيم مطالب اين رساله به شيخ را نپذيرد، ولى ايشان هم پذيرفته است كه آنچه در اين رساله آمده «قرابت زيادى با افكار شيخ دارد». (١٣) جالب اين است كه ايشان در لابه لاى سلسله مقالات خويش به نقد برداشت‌هاى من از اين رساله نيز پرداخته و مصمم است هر آنچه را كه به شيخ نسبت مى‌دهد از اين رساله نيز برداشت كند و هر انتقادى را كه من به بخشى از متن اين رساله وارد دانسته‌ام پاسخ دهد و از آن دفاع كند.

ديدگاه شيخ فضل اللّه‌ نورى در باره نظريه ولايت فقيه

در مقاله خود ادعا كرده‌ام كه شيخ اعتقادى به نظريه ولايت فقيه در حاكميت سياسى نداشته است و براى اثبات ادعاى خود به عباراتى از رساله حرمت مشروطه و رساله تذكرة الغافل استدلال كرده‌ام. (١٤) چون دلالت اين عبارات را بر مدعاى خويش روشن مى‌ديدم به توضيح وجه استدلال نپرداختم. در مقابل آقاى ابوالحسنى بر اين باور است كه «شيخ به جدّ معتقد به اصل ولايت و حاكميت سياسى فقيه بود». او مدعى است كه دو عبارت مورد استشهاد اينجانب «ناكافى» و «متشابه» است. سپس عبارتى از شيخ نقل مى‌كند كه به زعم ايشان «صريح» و «محكم و شفاف» در اعتقاد شيخ به ولايت فقيه مى‌باشد، از اين رو ساير عبارات او

(١٣) همان، ش٦٣ و ٦٤، ص٣٢٣.
(١٤) همان، ش٥٧، ص١٤٢.