فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣١ - راههاى اثبات مستقيم هلال خالد غفورى
اينكه آن را ببيند، حكم به لزوم دورى از تلويزيون نمىشود .
ثانياً: دلالت ديگر روايات؛ از قبيل:
الف) گذشت سى روز از ماه پيش، در اين صورت هلال در شب بعد، هرچند رؤيت نشود، اثبات مىشود.
ب) اگر ماه قبلى ٢٩ روزه باشد، در اين صورت نيز هلال هر چند رؤيت نشود، اثبات مىشود.
براين اساس معلوم مىشود كه مسئله، داير مدار رؤيت و خصوصياتش نيست، بلكه هر راهى كه كاشف از اثبات هلال باشد، كافى است.
احتمال دوم صحيح است. در پاسخ به احتمال اول مىگوييم:
١. مراد از عنوان رؤيتى كه در روايات آمده است، به هيچ وجه تقييد نيست بلكه غرض از آن ارشاد به راههايى است كه مفيد احراز هلال و ترك راههاى وهمى است. تأكيد بر عنوان «رؤيت» در احاديث و تكرار آن، به منظور بيان اطمينان قطعى به راههاى معتبر در نظر عقلا در مقابل ظن است.
٢. عدم استفاده الفاظى كه صراحت بيشترى، در اراده مطلق راههاى كاشف از اثبات هلال دارد، نافى ظهور رؤيت مورد ادعا نيست.
٣- سخن اهل لغت در باره «رؤيت هلال توسط مردم»، قيدى بر آن به شمار نمىآيد، بلكه اين عبارت به دليل حالت غالب در آن زمان بوده است؛ چنان كه مردم آن دوران به آغاز ماهها توجه داشته، به دليل شرايط زندگى و عقيدتى اهميت زيادى به آن مىدادند.
٤. در عرف ميان روايت: «صم لرؤيته، وافطر لرؤيته» (٢٦) و آيه شريفه: {أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إلى غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ؛} نماز را هنگامى كه خورشيد از وسط آسمان مىگذرد تا آنگاه كه تاريكى شب به نهايت مىرسد برپادار، و نماز
(٢٦) حرّ عاملى، وسائل الشيعه، ج١٠، ص٢٥٥، ب٣ از احكام ماه رمضان، ح ١١.