فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٤ - بازخوانى مفهوم نشوز زن و مرد در قرآن حامد مصطفوى فرد
اين مطلب آن است كه اگر مراد از فاحشه مطلق گناه كبيره است، بيشتر مردان مىتوانند مهريه همسرانشان را ندهند. اين، ديدگاه بيشتر مفسران شيعه است (١٤٦) و حتى برخى (١٤٧) آن را رأى جمهور دانستهاند.
نتيجه
١. قرآن كريم در استعمال واژگان از عرف خاص خود پيروى مىكند؛ بنابراين، توجه به كاربرد قرآنى واژگان به منظور كشف معانى آنان، يك ضرورت است.
٢. ريشه «نشز» در قرآن به معناى «جمع شدن» است. توجه به كاربرد قرآنى اين واژه و همچنين روايات امامان معصوم(ع) اين برداشت را تأييد مىكند.
٣. مراد از نشوز در آيات ٣٤ و ١٢٨ سوره نساء «تمايل شديد به آميزش جنسى» است كه ممكن است به خيانت زوجين بينجامد.
٤. قرآن كريم تنها در هنگام خيانت زن و يا هنگامى كه خوف خيانت وى مىرود، دست مرد را براى تنبيه وى باز گذاشته است.
٥. فقها در تبيين دو مفهوم نشوز زن و مرد بناچار تفكيك قائل مىشوند، حال آنكه بايد نشوز را مفهومى جامع دانست كه در آن دو مشترك است.
٦. مشهور با اين مشكل رو به رويند كه چگونه با صرف خوف نشوز، زن مجازات مىشود؛ از اين رو، تأويلاتى خلاف ظاهر كردهاند. اما با پذيرش مفهوم «رغبت بسيار به همبسترى»، اين اشكال از بين مىرود كه چرا قبل از اينكه زن مرتكب عمل حرامى شود عقوبت مىشود.
(١٤٦) نجفى خمينى، تفسير آسان، ج٣، ص١٨٠.
(١٤٧) ابن عاشور، التحرير و التنوير، ج٤٠، ص٧٠؛ دروزه، التفسير الحديث، ج٨، ص٥٨.