فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٢ - بازخوانى مفهوم نشوز زن و مرد در قرآن حامد مصطفوى فرد

مصاديق خوف نشوز است به حكم آيه {فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذي في قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلاً مَعْرُوفاً} (١٤٠) حرامند؛ از اين رو، اين اشكال كه چرا قبل از اينكه زن مرتكب عمل حرامى شود مجازات مى‌شود، مرتفع مى‌گردد.

نكته‌اى درخور تأمل

با پذيرفتن معناى ارائه شده در اين نوشتار، اين نتيجه حاصل مى‌شود كه خداوند فقط در يك مورد به مرد اجازه داده است كه همسر خود را توبيخ كند و آن هم در صورتى است كه وى خيانت مى‌كند و يا احتمال خيانت وى وجود دارد. بنابراين، اگر مرد نسبت به خيانت همسر خود خوف دارد، وى را طبق مفاد آيه ٣٤ سوره نساء ابتدا موعظه كرده و بعد در بستر از او فاصله گرفته و در نهايت مى‌زند و اين زدن بايد به شهادت اجماع، (١٤١) روايات (١٤٢) و سياق و به صورت ملايم صورت پذيرد. حال اگر اين حركت مؤثر واقع نشد و همسر به شوهر خود خيانت كرد با اثبات اين جرم توسط شهادت چهار شاهد مرد شرعاً اجازه دارد كه به هيچ وجه به وى اجازه خروج از منزل راندهد؛ چنان كه خداوند در آيه ١٥ سوره نساء مى‌فرمايد: {وَ اللآتىِ يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِن نِّسَائكُمْ فَاسْتَشهِْدُواْ عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِّنكُمْ فَإِن شهَِدُواْ فَأَمْسِكُوهُنَّ فىِ الْبُيُوتِ حَتىَ يَتَوَفَّهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يجَْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلاً} .

به نظر مى‌رسد كه اين دو آيه، از آيات اخلاقى تربيتى ـ و نه فقهى ـ قرآن باشد چرا كه از حل مشكلات خانواده در درون خود مجموعه سخن مى‌گويد. اگر اين راهكارها مؤثر نبود، نوبت به رجوع به حاكم شرع و در نهايت، اجراى حدود و