كلى از بنياد تمدّن غرب و اهداف و انگيزه‌هاى غرب زدگان داخلى، از كسانى چون نائينى آگاه‌تر بود و همين، سبب شد كه به درك بهترى از نهضت مشروطيت و آينده آن دست يابد». (٦٣)

بدبينى و نسبت ناروا

در مقاله نخست خود، قبل از گزارش تاريخى در باره جدال تعبد و تعقل در فهم شريعت، به اين نكته تذكر داده‌ام:

وجود برخى شخصيت‌ها و يا مذاهب مختلف اعتقادى و فقهى كه در نظر نگارنده يا خوانندگان جايگاه ارزشى مثبت يا منفى دارند، در يكى از اين دو رويكرد معرفتى، نبايد ما را به پيش‌داورى در خصوص اين موضوع وادارد؛ زيرا اوّلاً سعى بر اين است كه بيشتر نمونه‌ها از شخصيت‌هاى غير معصوم ذكر شود و حضور آنها در هر نحله‌اى نمى‌تواند سبب اعتبار و حجيّت بينش خاصى گردد، همچنان كه بى‌اعتبارى نحله‌اى را نيز ثابت نمى‌كند. ثانياً .... (٦٤)

آقاى ابوالحسنى فهم غربيى از اين عبارت دارد. او كلمه «آنها» را در اين متن اشاره به «شخصيت‌هايى كه در نظر نگارنده يا خوانندگان جايگاه ارزشى مثبت يا منفى دارند، بخوانيد معصومان عليهم السلام» دانسته است. سپس نتيجه گيرى كرده كه «نويسنده حضور معصومان عليهم السلام در جريان‌ها و گرايش‌هاى فكرى را دليل اعتبار و حجيت آنها نشمرده و حتى تلويحاً كسانى را كه چشم به سخن و عمل آن بزرگواران(ع) دارند، شخصيت زده مى‌خواند». (٦٥) او اين نتيجه گيرى را

(٦٣) فقه اهل بيت(ع)، ش٥٧، ص١٥٣.
(٦٤) همان، ش٤٦، ص١٦٤.
(٦٥) همان، ش٦٣ ـ ٦٤، ص٣٤٣.