فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٤ - راههاى اثبات مستقيم هلال خالد غفورى
با تقويت درجه نور ـ حتى در صورت تشخيص نور هلال از نور آسمان با كمترين درجه ـ ميسر مىشود، پس رؤيت تصوير هلال بر صفحه كامپيوتر با استفاده از دوربين « DCC » در حكم رؤيت با چشم است.
از راههاى حدسى، قطعاً فقط راههاى علمى كه مبتنى بر محاسبات دقيق است معتبر است و شايد برخى از فرايندهاى آن حسى باشد؛ همانند رصد كردن حركت ماه پيش از دخول تاريكى با تلسكوپ، سپس انجام دادن برخى محاسبات در زمان بقاى آن در تاريكى، يا كمك گرفتن از رصد حركت جرم ديگرى كه ملازم با حركت ماه باشد. همچنين ممكن است همه فرايندهاى اين راهها حسى باشد.
پس بنابر لحاظ رؤيت به صورت طريقى، ناگزيريم ثبوت هلال را با هر راه حسى، حتى با چشم الكترونيكى بپذيريم.
احتمال دوم: اراده مطلق راههاى كاشف از هلال، چه حسى و چه حدسى
دليل: مراد از تقابل ميان «رؤيت» و «ظن» در روايات اين باب، تقابل راههاى علمى حسى يا حدسى دقيق محاسبات نجومى از آن جمله با راههاى غير علمى است.
احتمال دوم صحيح است؛ و اما پاسخ احتمال اول: مقصود، مقابله عنوان «رؤيت» با «ظن»، امور ديگرى است از قبيل:
١. تنجيز تكليف ـ به افطار و روزه ـ بر مكلف، اگر هلال را ببيند هر چند ديگران آن را نبينند.
٢. نپرداختن به اوهام و بيهوده گويىها و راههاى غير علمى و بى اعتبار نزد عقلا.
٣. توجه نكردن به گفته منجمان، كه معمولاً مبتنى بر وسايل و ادوات ابتدايى و محاسبات غير دقيق و اغلب با سخنان كاهنان در آميخته بود.