فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٠ - بازخوانى مفهوم نشوز زن و مرد در قرآن حامد مصطفوى فرد
روايت امسلمه در سنن ترمذى نقل شده؛ (١٠١) بدين صورت كه زنان دليل فضيلت مردان را پرسيدند و با نزول اين آيه وجه فضيلت را دانستند. (١٠٢) راه جمع بين رواياتى كه اين سبب نزول را متعلق به آيه ٣٢ دانسته و رواياتى كه آن را متعلق به آيه ٣٤ مىدانند، اين است كه بعد از اين سبب نزول، مجموع اين آيات يكجا نازل شد.
٤. سبب نزول ارائه شده با آيه، فحوا و هدف آن متناسب نيست؛ زيرا آيه از ما قبل آن منقطع نيست. آيات قبل در بردارنده مطالبى براى تثبيت حقوق مالى و زوجيت زن و تنظيم شأن وى است و به احترام و اعتراف به حقوق وى توصيه مىكند، ولى اين آيه براى رفع ابهام و تصحيح خطا آمده است و حقوق مرد را بر زنان بيان مىكند. (١٠٣)
٥. فتواى منسوب به پيامبر، بر خلاف واقع، متناقض قول خداست كه مىفرمايد: {ما ينطق عن الهوى إن هو إلاّ وحي يوحى»؛} حال زمانى كه پيامبر علم ندارد، چرا از خود فتوا مىدهد؟ (١٠٤)
٦. لازمه قواميت اين نيست كه مردان در همه حال اجازه زدن داشته باشند، بلكه زدن تنها در هنگام نشوز، آن هم بعد از مرحله نصيحت و دورى از همبسترى، جايز است، (١٠٥) حال آنكه در اين روايت، نه نشوز و نه دو مرحله قبل از زدن محرز نشد و حتى پيامبر هم در اين باره نپرسيدند.
٧. حكم پيامبر(ص) به قصاص ، منافاتى با آيه ندارد، زيرا آيه از نقش مرد در زوجيت صحبت مىكند و اين مطلب، حق زن را در قصاص نقض نمىكند؛ براى
(١٠١) قرطبى، الجامع لاحكام القرآن، ج٥، ص١٦٢ به نقل از ترمذى.
(١٠٢) ابن عطيه، المحرر الوجيز، ج٢، ص٤٧؛ شيبانى، نهج البيان، ج٢، ص١٤٩.
(١٠٣) دروزه، التفسير الحديث، ج٨، ص١٠٤.
(١٠٤) كرمى حويزى، التفسير لكتاب الله المنير، ج٢، ص٢٢٢.
(١٠٥) همان.