فقها پس از بررسى دقيق براساس استظهار خود از آنها، فتوا داده‌اند. از اين رو، آراى آنان در اين مسئله ـ هم در نظر روش و هم در نتيجه ـ يكسان نيست؛ همچنين در بحث وحدت افق يا تعدد آفاق، كفايت رؤيت با چشم مسلح، اشتراط رؤيت حسى و كفايت نكردن حدس و حساب و... .

چگونگى تكوين پديده طبيعى هلال

١. تكوين ماه قمرى، محصول حركت‌هاى سه كره ماه و زمين و خورشيد است. ماه به طور كلى دو حركت دارد: در حركت اول هر روز به دور خود، و در حركت دوم به دور زمين در مدارى تقريباً ثابت مى‌گردد. حركت دوم كه از سمت مغرب به سمت مشرق صورت مى‌گيرد، عامل اصلى تشكيل دهنده ماه قمرى است.

٢. ماه فى نفسه سياره‌اى بى‌نور است و قابليت انعكاس نور خورشيد را دارد. همچنين به علت كروى بودنش همواره همه جهات آن روشن نيست؛ بلكه فقط سمت مقابل خورشيد، يعنى تقريباً نصف آن روشن و نصف ديگر آن تاريك است و قابل مشاهده نيست.

اما از زاويه ديد كسى كه از زمين به ماه مى‌نگرد، كره ماه در مراحل سير خود، به شكل‌هاى مختلفى ديده مى‌شود. اگر ماه بين زمين و خورشيد قرار بگيرد، با

(٥) صحيح بخارى، ج٢، ص٢٢٩؛ صحيح مسلم، ج٣، ص١٢٤ ؛ مسند احمد، ج٢، ص٤٢٢.
(٦) حرّ عاملى، وسائل الشيعه، ج١٠، ص٢٥٥، باب ٣ از ابواب احكام ماه رمضان، ح١١ .