فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤ - راههاى اثبات مستقيم هلال خالد غفورى

امر دوم: امكان رؤيت اين جزء با چشم غير مسلح.

در ضمن امر دوم به بررسى وحدت و تعدد آفاق پرداخته‌اند.

مرحله دوم: تشخيص راه‌هاى اثبات هلال شرعى

اول: رؤيت مستقيم با چشم غيرمسلح؛

دوم: شهادت ديگران به رؤيت؛

سوم: گذشت سى روز از ماه قبل؛

چهارم: حكم حاكم؛

پنجم: هر راه علمى اطمينان بخشى كه امكان رؤيت را فراهم سازد. (١٢)

براى تبويب منطقى بحث، لازم است فصل‌هاى آن را اين‌گونه تنظيم كنيم:

اولاً: بحث در تشخيص موضوع حكم شرعى كه برخى احكام همچون روزه يا افطار و ... بر آن مترتب است. آيا موضوع اين احكام همان هلال طبيعى متولد شده است يا هلال قابل رؤيت؟ آيا هلال در سرتاسر دنيا واحد است يا اينكه هر منطقه‌اى هلالى دارد ؟

ثانياً: براى اثبات هلالى كه موضوع حكم شرعى است، آيا راه‌هاى خاص شرعى وجود دارد، يا اينكه هلال از هر راه ثابت شود كافى است ؟

ثالثاً: اين راه‌ها، خود به دو بخش تقسيم مى‌شود:

بخش اول: راه‌هاى مستقيم؛ آيا شارع راه‌هاى معينى براى اثبات هلال همچون رؤيت با چشم يا غيره را شرط كرده است ؟

بخش دوم: راه‌هاى غير مستقيم؛ آيا اثبات غير مستقيم هلال از هر راهى معتبر است يا اينكه شارع راه‌هاى خاصى را معين كرده است؛ مثلاً آيا با خبر واحد ثقه، ثابت مى‌شود يا ناگزير از بينه (شهادت دو عادل) است ؟

بعد از اين بيان اساسى در شيوه تنظيم و تبويب بحث، بررسى جهات ياد شده