اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، روزه بر شما مقرر شده است ... روزهاى معدود بايد روزه بداريد ... ايام روزه واجب، ماه رمضان است؛ ماهى كه قرآن در آن فرو فرستاده شد ... پس هر كس از شما اين ماه را دريابد، بايد آن را روزه بدارد؛ و هر كس بيمار يا در سفر باشد، روزه شمارى از روزهاى ديگر برعهده اوست . خداوند براى شما آسانى مى‌خواهد و دشوارى براى شما نمى‌خواهد. اين است كه بر بيماران و مسافران شما روزه را واجب نكرد و قضاى روزه را از آن روى بر شما واجب كرده است كه تعداد روزهاى ماه رمضان را كامل كنيد. آرى، خدا روزه را بر شما مقرر داشت تا او را به پاس اينكه هدايتتان كرده است به بزرگى ياد كنيد و باشد كه شكر هدايتش را به جاى آوريد.

همين طور انجام مناسك حج، مشروط به روزهاى مشخصى از سال است. خداوند در قرآن مى‌فرمايد: {الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ؛} موسم حج ماه‌هايى معين است». (٤) اين گونه عبادات اصلى در اسلام به گونه‌اى تشريع شده‌اند كه به جاى آوردن آنها منوط به وقت است.

همان‌گونه كه ملاحظه مى‌شود، قرآن كريم به اين بيان اجمالى اكتفا كرده و كيفيت احراز ماه را بيان نكرده است؛ ولى از ميراث حديثى پيامبر و اهل بيت اطهرش سخنان زيادى در اين باره، از جهات متعدد و به گونه‌هاى مختلف به ما رسيده است، كه از جمله اين حديث پيامبر(ص) كه فرمود: «صوموا لرؤيته، وافطروا لرؤيته، فإن غبّى [ = غمّى ] عليكم فأكملوا عدّة شعبان ثلاثين؛ با رؤيت هلال روزه بداريد و با رؤيت هلال افطار كنيد، پس اگر هلال بر شما پوشيده ماند،

(٣) بقره، آيه ١٨٣ ـ ١٨٥.
(٤) بقره، آيه ١٩٧ .