فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥٧ - توريه سيد محمد مهدى رفيع پور

موجود است در لابه‌لاى مباحث ديگر و بيشتر در مقام سوگند در دادگاه و يا در مقام اضطرار است.

١- نووى در بحث توريه در مقام اداى سوگند، ضمن مؤثر شمردن آن جز در مورد استحلاف قاضى، مى‌نويسد:

گرچه با توريه كردن حنث قسم محقق نمى‌شود، اما توريه در موردى كه حق فرد مستحق، ضايع مى‌شود جايز نيست. (١٣٥)

همين مطلب در مغنى المحتاج، تأليف محمد بن احمد الشربينى شافعى هم آمده است. (١٣٦)

٢- ابن قدامه بحث مبسوطى را درباره توريه ـ و به تعبير ايشان تأويل ـ ارائه كرده است. اصل بحث او در باره قسم ياد كردن است كه به نظر وى، داراى سه صورت است :

الف) فردى كه سوگند ياد مى‌كند مظلوم است و در مقام دفع ظلم، لازم است سوگند ياد مى‌كند. تأويل در اينجا مجاز است. مستند اين مطلب روايت على بن سويد و روايت نبوى «ان فى المعاريض لمندوحة عن الكذب»، است.

ب) فردى كه سوگند ياد مى‌كند ظالم است و براى گرفتن حق ديگرى نزد حاكم، قسم دروغ ياد مى‌كند. تأويل در اينجا فايده‌اى ندارد. شافعى نيز همين نظر را دارد و مخالفى با او سراغ نداريم .

از تعبير «مخالفى با او سراغ نداريم»، معلوم مى‌شود كه نظر تمام مذاهب اهل سنت همين است.

ج) فردى كه سوگند ياد مى‌كند نه ظالم است نه مظلوم. تأويل در اينجا هم مجاز است چنانكه ظاهر كلام احمد بن حنبل و مذهب شافعى همين است. ابن