١- دروغگويى حرام است، اما ترك دروغگويى وجوب شرعى ندارد؛ زيرا اجتناب از حرام يك امر عقلى است و وجوب شرعى آن محتاج دليل خاصى است كه در اين بحث، وجود ندارد. بنابراين مقصود فقها از تعبير به وجوب و استحباب در اين بحث، وجوب و رحجان عقلى است.

٢- غالب فقها اين مسئله را در قالب سوگند طرح كرده‌اند، لكن همان طور كه با تأمل روشن مى‌شود موضوع حلف خصوصيتى ندارد و به عنوان مثال تلقى شده است.

آرا و اقوال در مسئله:

ظاهر تعابير قدما وجوب تقدم توريه است. شيخ مفيد (٧٧)، حلبى (٧٨) ، سلار (٧٩)، شيخ طوسى (٨٠)، ابن براج (٨١)، راوندى (٨٢) ، ابن ادريس حلى (٨٣)، كيدرى (٨٤) فاضل آبى (٨٥)، محقق حلى (٨٦)، يحيى بن سعيد حلى (٨٧) ، علامه حلى (٨٨) (٨٩)، فخر

(٧٧) مقنعه، ص٥٥٧.
(٧٨) كافى فى الفقه، ص٣٣٠.
(٧٩) مراسم العلويه، ص١٨٤.
(٨٠) النهاية فى مجرد الفقه والفتاوى، ص٥٦٠.
(٨١) مهذب، ج٢، ص٤٠٤.
(٨٢) فقه القرآن، ج٢، ص٢٣٢.
(٨٣) سرائر، ج٣، ص٤٤.
(٨٤) اصباح الشيعه ،ص٣٠٧.
(٨٥) كشف الرموز، ج٢، ص٣٢٦.
(٨٦) شرايع الاسلام، ج ٣،ص١٤٣.
(٨٧) جامع للشرائع، ص٤١٦.
(٨٨) قواعد الاحكام، ج٢، ص١٨٨ و ج٣، ص٢٣٧.
(٨٩) ارشاد الاذهان، ج٢، ص٤٦.