فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٥٨
برخى از فقيهان (٥٧) به عنوان يكى از مصاديق روزه مستحبى آمده است ؛ در حالى كه مؤلف آن را مانند برخى (٥٨) ديگر، قسيم روزه مستحبى قرار داده است. مراد از روزه مكروه در كلام مؤلف، روزه اذن است كه در كلام برخى مانند شيخ آمده است. شيخ در جمل (٥٩)، اقتصاد (٦٠) و مبسوط (٦١) روزه را به پنج قسم: مفروض، مسنون، قبيح، اذن، تأديب، تقسيم كرده است. در تقسيم بندى مؤلف از روزه اذن به «مكروه» و از صوم التأديب به «ادب» و از قبيح به «روزه محظور» تعبير شده است. ابن زهره در غنيه اقسام روزه را سه قسم واجب، مستحب، محظور دانسته (٦٢) و روزه ادب به تعبير مؤلف و تأديب به تعبير شيخ را از مصاديق روزه مستحب دانسته است. همچنين روزه مكروه به تعبير مؤلف و روزه اذن به تعبير شيخ را نيز از مصاديق قسم مستحب ذكر كرده است. همين نوع تقسيم (تقسيم ثلاثى)، در المهذب قاضى ابن براج نيز مشاهده مىشود (٦٣). به نظر مىرسد عبارات مؤلف در تقسيمبندى نخست، بيش از هر منبع فقهى به عبارت سلار در «المراسم» شبيه است ؛ با اين تفاوت كه او روزه را چهار قسم دانسته و روزه ادب (تأديب) را به كلى ذكر نكرده و روزهاى را كه موجب ضعف در عبادت شود، به مصاديق روزه مكروه افزوده است. (٦٤) قابل ذكر است كه تقسيم رباعى روزه، مورد استقبال متأخران (٦٥) نيز
(٥٧) غنية النزوع، ص١٤٨- ١٤٩.
(٥٨)الجمل و العقود، ص١١٤.
(٥٩)همان.
(٦٠)الاقتصاد، ص٢٨٩.
(٦١)المبسوط، ج١، ص٣٧٩.
(٦٢) غنية النزوع، ص١٣١.
(٦٣)المهذب، ج١، ص١٨٧.
(٦٤)المراسم العلويه، ص٩٥ - ٩٦.
(٦٥)شرائع الاسلام، ج١، ص١٧٩ و ١٨٩ - ١٩٠؛ دروس الشرعيه، ج١، ص٢٨٠ـ٢٨١؛ مستندالشيعه، ج١٠، ص٣٩١.