فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٠٨ - توريه سيد محمد مهدى رفيع پور
لا دين لك عليّ: لا دين يجب اداؤه الآن؛ توريه اين است كه مقصود از لفظ، معناى خلاف ظاهرش باشد مانند اينكه منظورش از عبارت دينى بر من ندارى، آن است كه الآن ندارى. (١٠)
مرحوم آية اللّه حكيم و مرحوم آية اللّه خويى گفتهاند: «...التورية بأن يقصد من الكلام معنى له واقع ولكنه خلاف الظاهر؛ توريه اين است كه مقصود گوينده از كلام معناى درست و مطابق واقع بوده، اما خلاف ظاهر باشد. (١١)
آنچه اهميت دارد اين است كه در كلام مشهور فقها توريه، با دروغ تفاوت موضوعى دارد؛ هر چند از لحاظ حكم، ممكن است هر دو مشمول حكم تحريم باشند. البته، در اين ميان كسانى مانند ميرزاى قمى (١٢) و صاحب جواهر (١٣) قائل به كذب بودن توريه ـ حد اقل در برخى از اقسام آن ـ هستند.
آنچه در اين مقاله مورد بررسى قرار مىگيرد، تعريف توريه از منظر مشهور فقها است. محور بحث را تعريف شيخ انصارى قرار داده و آن را مورد دقت و بررسى قرار مىدهيم؛ سپس چند تعريف ديگر را براى تكميل بحث ذكر مىكنيم .
مرحوم شيخ مرتضى انصارى در مكاسب محرمه مىفرمايد:
و أمّا التورية هي: أن يريد بلفظ معنى مطابقاً للواقع وقصد من القائه أن يفهم المخاطب منه خلاف ذلك، مما هو ظاهر فيه عند مطلق المخاطب أو المخاطب الخاص؛ توريه عبارت است از اينكه منظور گوينده عبارت، معناى صحيح و مطابق واقع آن است [دروغ نمىگويد] اما هدف او از بيان چنين عبارتى، آن است
(١٠) جامع المقاصد، محقق كركى، ج٥، ص١٦.
(١١) منهاج الصالحين، سيد محسن حكيم، ج٢، ص١٥؛ منهاج الصالحين، خويى، ج٢، ص١٠.
(١٢) قوانين الاصول، ميرزاى قمى، ج١، ص٤١٩.
(١٣) جواهر الكلام، ج٣٢، ص٢٠٩.