فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٥٠
همچنان كه از زندگى ابن ابى المجد، اطلاعات واضح و مشخصى وجود ندارد، از تاريخ تأليف كتاب نيز اطلاع دقيقى در دست نيست (١٧). با توجه به اينكه طبق نقل صاحب مقابس، كتابت كهنترين نسخه خطى موجود نزد وى، مربوط به سال ٧٠٨ هـ ق؛ يعنى سالها پس از وفات (١٨) مؤلف است، بنابراين، نمىتوان از روى نسخ خطى نيز تاريخ تقريبى تأليف آن را به دست آورد. در كتب تراجم، تأليف ديگرى براى اين فقيه ذكر نشده و ظاهراً اين كتاب، تنها اثر فقهى مؤلف است.
مباحث و محتواى كتاب
كتاب از دو بخش تشكيل شده است: بخش اول، در علم كلام است و در آن چهار اصل اعتقادى ؛يعنى توحيد، عدل، نبوت و امامت بيان شده است. مباحث اين بخش، بيش از يك سوم كتاب را به خود اختصاص داده است. مؤلف از اين بخش، به اركان تكليف عقلى تعبير كرده است. در بخش دوم كه از آن به اركان تكليف شرعى ياد شده، كتابهاى صلاة، زكات، صوم، حج و جهاد را آورده است. اين نحوه نگارش، در كتابهايى نظير «جمل العلم والعمل»، تأليف سيد مرتضى (م ٤٣٦ هـ . ق)، «الكافي في الفقه»، تأليف شيخ تقى الدين ابوالصلاح حلبى، «الاقتصاد»، تأليف شيخ طوسى و «غنية النزوع»، تأليف ابن زهره حلبى (م ٥٨٥ هـ . ق) نيز ديده مىشود. با اين تفاوت كه كتاب اشارة السبق در مقايسه با آنها مختصرتر بوده و با نثرى سادهتر نگاشته شده و در آن از استدلال بر فروع فقهى پرهيز شده است.
اين كتاب، نمونهاى از كتب فقهى فتوايى است كه از فقه فتوايى بر اساس
(١٧) برخى بدون ارائه مدركى، تاريخ تأليف آن را سال ٧٠٨ دانستهاند (ر.ك: ادوار فقه و كيفيت بيان آن، ص٢٣٢).
(١٨)بنابراين كه او از علماى قرن ششم باشد.