فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٦ - قصاص در قرآن كريم روح الله ملكيان
مجازات هر اعتدا، اعتدايى به مانند آن است، لذا در مسئله جراحات هم حكم خداوند اين است كه هر اعتداى جراحتى با اعتداى جراحتى مانندش مجازات مىشود؛ مثلاً جراحت در دست اگر جانى دست داشته باشد با جراحتى در دست او به همان اندازه نه بيشتر مجازات مىشود واگر دست نداشته باشد در جايى غير از دست به همان اندازه مجازات مىشود و همين طور نسبت به جراحات در ساير اعضاى بدن.
بنابراين مراد از قصاص در اين آيه هم مجازات به مثل نيست؛ زيرا اگر مراد، مجازات به مثل بود، آنچه قبل از جمله «والجروح قصاص» در عبارت «النفس بالنفس والعين... والسنّ بالسنّ» آمده هم قصاص است و جراحات خصوصيتى نداشته تا مجازات به مثل در مورد آن به قصاص تعبير شود، بلكه وحدت سياق مقتضى اين بود كه گفته شود : {كتبنا عليهم أنّ النفس والعين والأنف والأذن والجروح قصاص} يا اينكه گفته شود : {كتبنا عليهم أنّ النفس بالنفس و... والجروح بالجروح». } بنابراين دليل اينكه نفرموده است: «والجروح بالجروح» اين است كه در اين تعبير، عموم «الجروح» موهم اين است كه مىتوان هر قسمت از بدن جانى را به ازاى جراحتى كه بر مجنى عليه وارد كرده مجروح كرد هر چند كه در بدن جانى، عضو نظير عضو مجروح شده مجنى عليه وجود داشته باشد. دليل اينكه در مورد اعضاى مذكور در آيه (چشم، بينى، گوش و دندان) تعبير به قصاص نشده اين است كه قصاص مساوات بين اعضاى مجنى عليه و اعضاى جانى در خصوصياتى است كه مردم (عرف) آن را خصوصيت مىشمارند و در صورت معتبربودن مساوات در خصوصيات اعضا، مجازاتهايى مثل مجازات چشم قوى به ازاى چشم ضعيف جايز نبود و همينطور است در مورد بينى، گوش و دندان . البته، اگر جراحت منجر به مرگ مجنى عليه (مجروح) شود، در استيفاى اين جراحت لازم است دو مساوات بين جانى و مجنىعليه رعايت شود، يكى در خود