فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٠١ - شيخ فضل اللّه نورى؛ مواجهه عقلانيتِ «وحىْ باور»؛با عقلانيتِ «خودبنيادِ» غربى على ابوالحسنى(منذر)
مشروطهخواه مىشناسد و متقابلاً اطلاق عقلگرا به علماى مشروطهخواه كه (باز به اذعان آقاى امامى) از شناخت عميق غرب و مشروطيت وارداتى آن بىبهره بوده و با اين بدخوانى، ناخواسته به سلامت آن نهضت باشكوه آسيب زدهاند، داورى عجيبى است كه به گمان ما ريشه در عدم ژرف بينى مؤلف در تحليل مسائل دارد. در توضيح مطلب بايد گفت:
روشن است كه در بررسى و داورى نسبت به مواضع افراد در قبال موضوعات گوناگون، از آن جمله: دستاوردهاى عقلى و علمى بشر، بايد از سطحى نگرى و ظاهربينى پرهيز كرد. در موضوع يادشده، دو تن را در نظر بگيريم كه نسبت به غرب و دستاوردهاى آن، موضع گرفتهاند: فرد اول، از غربِ جديدِ پس از رنسانس، و شئون همساز و هماهنگ آن در عرصههاى گوناگون (فكرى، فلسفى، فرهنگى، سياسى، اقتصادى و...) شناختى عميق و بنيادين و سيستماتيك ندارد و بىآنكه در مبادى و غايات فرهنگ و تمدن اومانيستى جديد، چگونگى ظهور و بسط اين فرهنگ و تمدن، و نسبت اجزاى مختلف آن با يكديگر، نيك بينديشد، دستاوردهاى فرهنگى و مدنى غرب را متَّخَذ از اسلام مىپندارد و با اين درك ناقص و سطحى از غرب، به اخذ و اقتباس از اصول موضوعه اين تمدن روى مىآوَرَد و حتى چه بسا، از سر ذوقزدگى، در دام رنگآميزى و تأويل دين بر پايه آنها مىافتد.
فرد دوم، به عكس اوّلى، از شناخت عميق نسبت به غرب برخوردار، و با شاخصها و مؤلّفههاى اساسى آن در عرصهها و ساحات گوناگون فكرى، اجتماعى، سياسى، اقتصادى و...، آشنا است و بر بنياد اين شناخت ژرف و سيستماتيك، در اخذ و اقتباس دستاوردهاى گوناگون تمدن غرب، و حتى اقتباس (بىرويّه) تكنولوژى آن (كه از نظر وى، خالى از تحميل الزامات فرهنگى خاصّ خود نيست) محتاطانه عمل مىكند. زيرا ميان تكنولوژى پيشرفته غرب با ساير اجزاء و ابعاد اين تمدن، نسبتى مىبيند و معتقد است كه پذيرشِ (مطلق و