فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٤ - قصاص در قرآن كريم روح الله ملكيان
١- قاتل و مقتول هر دو حر هستند، در اين صورت به دليل جمله «الحرّ بالحرّ» قاتل كشته مىشود.
٢- قاتل، حر و مقتول حره است، در اين صورت قاتل كشته نمىشود؛ چون مساوات در ذكوريت كه مفاد جمله «الحر بالحر» است وجود ندارد و اگر قاتل حر را به ازاى مقتوله حره بكشيم، با مفهوم «الحرّ بالحرّ» تضاد دارد .
٣- قاتل، حر و مقتول عبد است، در اين صورت قاتل كشته نمىشود؛ چون مساوات در حريت كه دو جمله «الحرّ بالحرّ والعبد بالعبد» دلالت بر اعتبار آن دارد، وجود ندارد.
٤- قاتل، حر و مقتول امه است . در اين صورت قاتل كشته نمىشود؛ چون مساوات در حريت و ذكوريت كه دو جمله «الحر بالحر ... و الأنثى بالأنثى» دلالت بر اعتبار آن دارد، وجود ندارد .
٥- قاتل، حره و مقتول حر است . در اين صورت مساوات در ذكوريت وجود ندارد، ولى وقتى حكم خداوند اين است كه حر به ازاى حر كشته شود، پس به طريق اولى لازم است كه حره به ازاى حر كشته شود .
٦- قاتل حره و مقتول حره است . در اين صورت قاتل كشته مىشود؛ چون در حريت و انوثيت مساوات دارند .
٧- قاتل، حره و مقتول عبد است . در اين صورت قاتل كشته نمىشود، چون در حريت مساوات ندارند.
٨- قاتل، حره و مقتول امه است . در اين صورت قاتل كشته نمىشود؛ چون در حريت مساوات ندارند.
٩- قاتل، عبد و مقتول حر است . در اين صورت در حريت مساوات ندارند، ولى گفته شد وقتى حكم خداوند اين است كه حر به ازاى حر كشته شود، پس به طريق اولى لازم است كه عبد به ازاى حر كشته شود .