فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٠ - معرفى كتاب «دائرة المعارف فقه مقارن» سيد فريد حاجى سيد جوادى
فصل دوم: اهميت فقه اسلامى در لسان آيات و روايات
در فصل دوم كتاب به هفت خصوصيت و ويژگى فقه كه در آيات و روايات بدان اشاره شده و در واقع نشان دهنده حساسيت و اهميت فقه در آئينه آيات و روايات است پرداخته مىشود. اين خصوصيات از اين قرارند:
١. فقه، شيوه نامه عبوديت ؛
٢. فقه روشنگر حدود و مرزهاى الهى؛
٣. اهميت فقه در عرصه روايات؛
٤. لازمه اخلال در فقه، اخلال در دو ركن ديگر دين است؛
٥. تأثير اعتقادات و اخلاق در مسائل فقهى؛
٦. تأثير اعتقاد و اخلاق در استنباط؛
٧. تأثير فقاهت و اجتهاد در ديگر علوم اسلامى.
تأثير اعتقاد و اخلاق در استنباط
نكته مهم در استنباط، تأثير پذيرى فقه از عقايد و اخلاق است، بدين معنا كه اگر فقيه داراى ايمان قوى و مقام عدالت اخلاقى باشد، اوّلاً به هنگام استنباط احكام، نهايت دقت را به خرج مىدهد تا نزد خداوند مسئول نباشد و ثانياً حبّ و بغضها و منافع شخصى و گروهى، هرگز مانع او در جهت استنباط احكام نمىشود.
علامه طباطبايى در ذيل آيه {ولاتمسكوهنّ ضراراً لتعتدوا و من يفعل ذلك فقد ظلم نفسه } (٥) مىگويد: از اين گونه آيات استفاده مىشود كه ايجاد تفرقه بين احكام فقهى و اصول اخلاقى و اكتفا كردن به احكام فقهى صرف و جمود بر ظواهر، جايز نيست؛ چرا كه چنين چيزى ابطال مصالح تشريع و از بين بردن غرض دين و نابودى
(٥) بقره، آيه ٢٣١.