فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٩ - شبيه سازى انسان آیة الله سيدكاظم حائرى
بدون شك رواياتى كه در مورد نجاست اعضاى جدا شده از انسان وارد شده است، (٨) شامل عضو شبيه سازى شده نمىشود، بنابراين اگر در طهارت و نجاست آن شك كنيم، با اجراى اصل طهارت، اشكال برطرف خواهد شد. اين در صورتى است كه اصل طهارت را در چنين موردى كه نجاست يك شىء از ابتداى امر، مشكوك است، جارى بدانيم، اما اگر بر اساس اشكالى كه استاد شهيد صدر در چگونگى قرائت «قذر» در جمله «حتى تعلم انّه قذر» كردهاند اصل طهارت را در چنين مواردى جارى ندانيم، مىتوان گفت صرف شك در طهارت و نجاست، براى اجراى اصول ايمنى بخش از حكم نجاست كافى است.
حكم همزاد سازى: بدون شك فرزندانى كه از راه شبيه سازى به طريقه همزاد سازى به دنيا مىآيند، دوقلو يا چند قلوهايى محسوب مىشوند كه پدر و مادرشان يكى است؛ همانند ساير برادران و خواهرانى كه به صورت طبيعى به دنيا مىآيند. نسبت آنها با ساير بستگان نيز همين گونه است.
بله، اين بحث وجود دارد كه نسبت اين طفل با زنى كه آن را در رحمش پرورانده و از تخمك او نبوده، ـ به آن مادر نگهدارنده گفته مىشود ـ چگونه است؟
مىتوان گفت: مادر شرعى، اين زن است، نه زن صاحب تخمك كه ما آن را مادر حقيقى ناميديم، به دليل اين كلام خدا كه فرمود:
{إن أُمّهاتُهُم إلاّ اللائي وَلدنَهُم } ؛ (٩)
مادرانشان كسانى اند كه آنها را زاييدهاند».
بر اين اساس، چه در مورد همزاد سازى و چه موارد ديگر، گفته مىشود كه از نظر شرعى، مادر حقيقى، مادر نگهدارنده است. مرحوم آيت اللّه خويى در جواب سؤالى در كتاب «مسائل و ردود» به اين حكم تصريح مىكند:
(٨) ر.ك: وسايل الشيعه، ج١٦، باب ٢٤ از ابواب صيد، باب ٣٠ از ابواب ذبائح.
(٩) سوره مجادله، آيه٢.