فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٥ - همراه با دايرة المعارف فقه اسلامى- اجابت
متعال در قرآن مىفرمايد: {فليستجيبوا لي وليؤمنوا بي } (٤٢) و نيز مىفرمايد: {يا ايّها الذين آمنوا استجيبوا للّه و للرسول إذا دعاكم لما يحييكم } . (٤٣)
ب) هرگاه امام عادل به كسى فرمان دهد؛ مثلاً از او بخواهد عهدهدار امر قضاوت شود، اجابت وى واجب است. (٤٤) گاهى اجابت حاكم جائر نيز با شروطى كه فقها در محل خود ذكر كردهاند واجب است. (٤٥) (ر.ك: قضاء).
ج) اجابت مستغيث (فرياد خواه) و دفع ضرر از وى، به مقدار ممكن واجب است. (٤٦) در حديث معروف آمده است:
من سمع رجلاً ينادي يا للمسلمين فلم يجبه فليس بمسلم؛ (٤٧) كسى كه بشنود مردى مسلمانان را به كمك مىخواند پس او را اجابت نكند، مسلمان نيست.
مشهور فقها اين حكم را مقيد به مواردى مانند بيم هلاك جان كردهاند كه معلوم است شارع راضى به آن نيست (ر.ك: اغاثه).
هـ) اجابت براى اداى شهادت و كتمان نكردن شهادت بعد از تحمل آن واجب است؛ (٤٨) زيرا خداوند متعال مىفرمايد: {ولايأبَ الشهداء إذا ما دعو } (٤٩) و نيز:
(٤٢) سوره بقره، آيه ١٨٦: «پس بايست دعوت مرا و پيامبران مرا بپذيرند و به من بگروند».
(٤٣) سوره انفال، آيه ٢٤: «اى اهل ايمان، چون خدا و رسول شما را به ايمان دعوت كنند، اجابت كنيد تا به حيات ابد رسيد».
(٤٤) رسائل شريف المرتضى، ج٢، ص ٨٩ ـ ٩٠.
(٤٥) همان، ص ٩٠ ـ ٩١.
(٤٦) مسالك الافهام، ج٣، ص ٩ ؛ كفاية الأحكام، ج١، ص ٣٦٦؛ جواهر الكلام، ج٤١، ص ٦٤٩.
(٤٧) وسائل الشيعه، ج١٥، باب ٥٩ از ابواب جهاد العدو، ص ١٤١، ح١.
(٤٨) شرائع الاسلام، ج٤، ص ١٣٧ و ١٣٨؛ مسالك الافهام، ج١٤، ص ٢٦٣ ـ ٢٦٨.
(٤٩) سوره بقره، آيه ٢٨٢: «و هرگاه شهود را به (مجلس و يا محكمه) بخوانند از رفتن امتناع نكند».