فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٣ - همراه با دايرة المعارف فقه اسلامى- اجابت
٤. اجابت مكروه؛ مانند جواب دادن در حال تخلّى.
٥. اجابت مباح ؛ مثل اجابت در عقود و اجابت دعوت به وليمه.
حكم اجمالى و جايگاههاى بحث
فقها براى «اجابت»، احكام بسيارى ذكر كردهاند كه بعضى به اجابت كلام و بعضى به اجابت درخواست و برخى ديگر به اجابت به معناى استجابت مربوط است :
١. جواب كلام و سلام
الف) جواب دادن به سلام دهنده واجب است؛ هر چند فردى كه به او سلام داده شده، مشغول به كارى مانند نماز باشد كه مانع از سخن گفتن با ديگران است. (٣٢) در قرآن آمده است: {و إذا حيّيتم بتحيّة فحيّوا بأحسنَ منها أو ردّوها إنّ اللّه على كلّ شيء حسيباً } . (٣٣)
فقها براى جواب سلام، احكام بسيارى آوردهاند كه در جاى خود خواهد آمد. (ر.ك: تحيّه)
ب) سخن گفتن در حال تخلّى يا در مستراح مكروه است؛ هر چند در پاسخ به ندايى يا درخواستى باشد. (٣٤)
درخبر صفوان از امام رضا (ع) آمده است:
نهى رسول اللّه أن يجيب الرجل آخر و هو على الغائط أو يكلّمه حتى يفرغ؛ (٣٥)
(٣٢) تذكرة الفقهاء، ج٩، ص ٢١؛ مستندالشيعه، ج٧، ص ٦٧؛ العروة الوثقى، ج٣، ص ١٦ ـ ١٧، م ١٦.
(٣٣) سوره نساء، آيه ٨٦: «هرگاه كسى به شما سلام كند، شما به سلامى مثل آن يا بهتر از آن به او پاسخ دهيد كه خدا به حساب هر چيزى خواهد رسيد».
(٣٤) شرائع الاسلام، ج١، ص ١٩؛ رياض المسائل، ج١، ص ١٠٧؛ جواهر الكلام، ج٢، ص ٧٣.
(٣٥) وسائل الشيعه، ج١، باب ٦ از ابواب احكام الخلوه، ص ٣٠٩، ح١.