فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٤ - عول در فرائض آیة الله جعفر سبحانى
پدرى متوفا وارث تركه باشند و در غير اين صورت، عول پيش نمىآيد.
براين اساس:
١. اگر زنى بميرد و از خود زوج، پدر و مادر و دخترى به جا گذارد، بعد از كسر يك چهارم و يك ششم از تركه، نقص به سهم دختر وارد مىشود.
٢. اگر زنى بميرد و از خود زوج ويكى از پدر و مادر و دو دختر برجاى گذارد، بعد از كسر يك چهارم و يك ششم از تركه، نقص به سهم دو دختر وارد مىشود.
٣. اگر مردى بميرد و از خود زوجه و پدر و مادر و دو دختر برجاى گذارد، بعد از كسر يك هشتم و دو ششم از تركه، نقص به سهم دو دختر وارد مىشود.
٤. اگر زنى بميرد و از خود زوج به همراه كلاله مادر و يك خواهر يا چند خواهر پدرى و مادرى يا پدرى برجاى گذارد، بعد از كسر نصف و يك ششم (در صورتى كه كلاله يكى باشد) و يك سوم (اگر متعدد باشند)، نقص به سهم خواهر يا خواهران وارد مىشود.
اينكه گفتيم عامل عول، زوج و زوجه است، طبق قواعد فقه اماميه در ارث است، اما بنابر فقه اهل سنت در ارث، عول از جانب غير زوج و زوجه نيز پيش مىآيد، مثل اينكه مردى بميرد و از خود پدر و مادر و دو خواهر برجاى گذارد، مطابق قواعد فقهى ما در باب ارث، با وجود پدر و مادر، خواهران ارث نمىبرند؛ زيرا پدر و مادر به متوفا نزديكتر از خواهران هستند؛ اما مطابق قواعد فقهى اهل سنت در باب ارث، خواهران متوفا به سبب تعصيب ارث مىبرند و با اين حساب عول پيش مىآيد؛ زيرا فرض مادر در صورتى كه متوفا فرزندى نداشته باشد، يك سوم است و فرض دو خواهر، دو سوم، و وقتى با پرداخت سهم مادر و دو خواهر شروع كنيم، چيزى از تركه براى پدر باقى نمىماند.