فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٣ - عول در فرائض آیة الله جعفر سبحانى
برادرى به آنها ضميمه شود. همچنين سهم كلاله مادر از فرض مقرر يك سوم يا يك ششم كاسته نمىشود، به خلاف دو گروه آخر كه گاه سهم آنها از تركه از يك دوم و دو سوم كمتر مىشود.
صاحب جواهر با اشاره به همين نكته مىگويد:
... كسانى كه به واسطه مادر به متوفّا نزديكاند كه جز به فرض ارث نمىبرند، به خلاف ديگران كه گاه به فرض ارث مىبرند و گاه به قرابت؛ مانند يك دختر و دو دختر كه اگر پسرانى با آنها باشند، سهمشان طبق نص آيه از نصف و دو سوم كاهش مىيابد؛ زيرا در چنين صورتى، سهم پسر دو برابر سهم دختر خواهد شد. (٣٢)
سيد محمد جواد عاملى در اين باره گفته است:
گاه سهم دختر و دختران كاهش مىيابد و آن در جايى است كه پسرانى هم با آنها باشند كه در اين صورت سهم آنها به دليل تصريح آيه «للذكر مثلُ حظّ الأنثيين»، از يك دهم يا يك بيستم هم كمتر مىشود؛ همچنين است حكم برادران و خواهران پدرى يا پدر و مادرى. (٣٣)
محقق در شرايع مىگويد:
سهم پدر يا دختر يا دختران يا خواهر يا خواهران پدر و مادرى يا فقط پدرى كاسته مىشود بر خلاف سهم خواهر يا خواهران مادرى . (٣٤)
بايد توجه داشت كه عامل عول، زوج يا زوجه است و اين در صورتى است كه يكى از آنها همراه دختر يا دختران، يا همراه خواهر يا خواهران پدر و مادرى يا
(٣٢) جواهر الكلام، ج٣٩، ص ١١٠؛ حاشيه جمال الدين بر الروضة البهية، ج٢، ص ٢٩٧، پاورقى.
(٣٣) مفتاح الكرامه، ج٨، ص ١٢٠.
(٣٤) شرايع الاسلام،ج٤، ص ٨٢٣، چاپ استقلال.