فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٤ - باز پژوهى انتقادى نظريه حجر بيمار در نظام حقوقى اسلام احمد باقرى
روايات نيز نمىتوان بر تقييد تصرفات تبرّعى بيمار به ثلث تركه حكم كرد.
١-٤. روايات دالّ بر عدم صحت ابراى مهريه از سوى زن بيمار
مضمون برخى ديگر از رواياتى كه مستند طرف داران حجر بيمار قرار گرفته، آن است كه از امام(ع) در مورد مردى سؤال شد كه همسر بيمارش از او بستانكار است و در آن حال شوهر خود را ابرا مىكند. حضرت در پاسخ فرمودند : فقط هبه زن صحيح است و از ثلث تركه او محاسبه خواهد شد(شيخ طوسى، الاستبصار، ٤/١٢٠).
سألت أبا عبداللّه (ع) عن الرجل يكون لامرأته عليه الدين، فتبرأه منه فى مرضها ؟ قال: بل تهبه له فتجوز هبتها له و يحسب ذلك من ثلثها... .
در بعضى ديگر از اين روايات نيز، از دين مرد به تمام يا قسمتى از مهريه همسر او تعبير شده است(شيخ طوسى،تهذيب الأحكام،٩/٢٠١).
بى شك اين روايات نيز قادر به اثبات تحديد تصرفات تبرعى بيمار نخواهند بود؛ چه آنكه مفاد آنها با اتفاق نظر فقيهان مبنى بر صحت ابراى دين و عدم صحت هبه آن، مخالفت دارد(بجنوردى،٦/٤٠٢). حتى برخى از فقيهان كه بيمارى را از اسباب حجر به شمار مىآورند نيز به غير قابل استناد بودن اين روايات اذعان كردهاند(شهيد ثانى،٦/٣٠٩).
البته بعضى ديگر كوشيدهاند تا با تغيير نحوه دلالت روايات ياد شده، همچنان بر اثبات نظر خود اصرار ورزند. به نظر ايشان، از تصريح روايات به جواز هبه بيمار مىتوان به اولويتِ جواز ابراىِ او در محدوده ثلث نيز پى برد و در نهايت به حجر بيمار در تبرعات زايد بر ثلث تركه حكم كرد (نجفى،٩/٢٨٢). اما ناگفته پيداست كه معناى مورد نظر ايشان، به هيچ وجه بر معناى متبادر از سياق الفاظ و عبارات روايات مذكور منطبق نيست.