فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٠ - همراه با دايرة المعارف فقه اسلامى- اجابت
ابن فارس جواب را به عنوان اصل مستقلى از معناى جوب ـ كه پيشتر گذشت ـ قرار داده است. (١٨) اما راغب جواب را به معناى جوب ارجاع داده و گفته است:
جواب كلام چيزى است كه ما بين گوينده و شنونده را مىپيمايد و از دهان گوينده به گوش شنونده مىرسد، لكن اختصاص دارد به سخنى كه از شنونده برمىگردد، نه آنچه گوينده آغاز كرده بود. (١٩)
اجابت: بر وزن افعاله به معناى آشكا ركردن است؛ مثل اقاله و اماله، مصدر باب «أجاب، يجيب» است، اصلش اجوابه بود، واو آن طبق قواعد صرفى حذف شد. اجابت و استجابت هر دو به يك معنايند.
بين اجابت در اصطلاح شرع و معناى لغوى آن تفاوتى نيست، فقها اجابت را در همان معناى لغوى آن به كار بردهاند.
الفاظ مرتبط با اجابت
١.اطاعت: به معناى انقياد و تسليم اراده ديگرى بودن (٢٠) است و فقط با اجراى فرمان فرد عالى به فرد پايين تحقق مىيابد؛ (٢١) مانند اطاعت كردن بنده از خدا و رسول خدا و امراى حكومت و اطاعت فرزند از پدر و مادر خويش. فرق آن با اجابت دراين است كه در اجابت حيثيت عالى و دانى بودن اخذ نشده است .
٢. اغاثه: به معناى اعانت (٢٢) (كمك) و نصرت (٢٣) (يارى) است. اجابت گاهى مصداق اعانت است و گاهى چنين نيست و پيشتر گذشت كه اجابت، حتم
(١٨) معجم مقاييس اللغه، ج١، ص ٤٩١.
(١٩) المفردات، ص٢١٠.
(٢٠) المصباح المنير، ص٣٨٠.
(٢١) معجم الفروق اللغويه، ص٣٣٤ ـ ٣٣٥.
(٢٢) النهايه، ج٣، ص ٣٩٢.
(٢٣) المصباح المنير، ص٤٥٥.