برادران مادرى يك سوم تركه؛ يعنى دو سهم از شش سهم به صورت تساوى ميان پسر و دختر است، و آنچه باقى مى‌ماند، سهم برادران و خواهران پدرى است و پسر دو برابر دختر مى‌برد؛ زيرا سهام زياد نمى‌شوند و زوج كمتر از يك دوم نمى‌برد و برادران مادرى كمتر از يك سوم نمى‌برند و اگر بيش از اين باشند، همه در يك سوم مال شريك اند.

٥. در روايتى از شيخ صدوق در عيون اخبار الرضا(ع) تعبير لطيفى از امام رضا (ع) در نامه‌اش به مأمون آمده است :

و ذو السهم أحق ممن لاسهم له؛ (٣١)

كسى كه داراى سهم است، سزاوارتر است از كسى كه سهمى ندارد.

فرق دختر و كلاله مادر

مسئله‌اى كه باقى مانده، اين است كه دختر، دختران، خواهر و خواهران از جمله ورثه‌اى به شمار آمدند كه سهمشان كاهش مى‌يابد، اما خواهر و برادر مادرى، سهمشان كاهش نمى‌يابد، با اينكه اين سه گروه يكسانند؛ سهم دختر يا دختران، نصف، يا دو سوم است، سهم خواهر يا خواهران نصف يا دو سوم است، سهم كلاله مادر نيز يك سوم يا يك ششم است، پس چه فرقى بين گروه سوم و دو گروه اول وجود دارد؟

پاسخ اين پرسش با اين توضيح، روشن خواهد شد: افزوده شدن برادر به كلاله مادر، او را از وارث به فرض بودن خارج نمى‌كند. بنابراين اگر كلاله مادر يكى باشد، چه مرد و چه زن، يك ششم مال از آن او است و اگر از يك نفر بيشتر باشند، چه زن و چه مرد، سهمشان يك سوم است كه به طور مساوى ميان آنان تقسيم مى‌شود به خلاف دو گروه اول كه اگر دختر و خواهر تنها باشند، نصف مال را و اگر بيشتر از يك نفر باشند، مجموعاً دو سوم مال را مى‌برند، اگر برادرى هم

(٣١) همان، ح ١٥.