٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٤ - عول در فرائض آیة الله جعفر سبحانى

لازمه اطلاق آنها، عبث و لغو بودن تشريع است؛ زيرا سهم زوج (كه يك دوم مال است) و سهم يك دختر (كه يك دوم مال است)، تمام تركه را فرا مى‌گيرد و جايى براى سهم پدر و مادر، كه يك سوم مال باشد، باقى نمى‌ماند. لازمه عدم اطلاق آنها اين است كه وارثانى را كه خدا مقدم داشته، از وارثانى كه خدا مؤخر داشته، بازشناسيم تا محذور مزبور پيش نيايد و مطلوب همين است.

٢. تناقض و اغراى به جهل

نظريه عول به تناقض و اغراى به جهل منتهى مى‌شود. تناقض است از آن رو كه هنگام تبيين نظريه عول، بيان كرديم كه هرگاه زنى بميرد و از خود پدر و مادر و دو دختر و همسرى به جاى گذارد، هرگاه قائل شويم كه سهم هريك از اين ورثه از دوازده سهم محاسبه شود، معنايش اين است كه به پدر و مادر چهار سهم و به دو دختر هشت سهم و به همسر متوفا سه سهم از دوازده سهم مى‌رسد و اين ممكن نيست. اگر بر مبناى عول، تركه را به پانزده سهم افزايش دهيم و به پدر و مادر چهار سهم و به دختران هشت سهم و به همسر سه سهم از پانزده سهم بدهيم، در واقع به پدر و مادر به جاى يك سوم، يك پنجم و ثلث، و به زوج به جاى يك چهارم، يك پنجم، و به دختران به جاى دو سوم، يك سوم و يك پنجم از پانزده سهم را داده‌ايم و اين تناقض است.

اما اغراى به جهل است؛ زيرا لازمه‌اش اين است كه خداوند سبحان يك پنجم و يك پانزدهم را ثلث و يك پنجم را ربع، و يك سوم به علاوه يك پنجم را ثلثين (دو سوم) ناميده باشد.

مى‌توان دليل اول و دليل دوم را يك دليل به شمار آورد و گفت: اگر خداوند در مالى كه از متوفّا برجاى مانده است، دو نصف و يك ثلث قراردهد، از دو حال خارج نيست: يا اين سهام را بدون ضميمه راه حلى (مثل عول) در آن مال قرار داده