فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٥ - عول در فرائض آیة الله جعفر سبحانى
است كه در اين صورت، مستلزم جهل يا بيهوده كار بودن خداوند متعال است و يا اين سهام را با توجه به راه حلى مثل عول در آن مال قرارداده است كه در اين صورت، مستلزم تناقض بين سخن و عمل و اغرا به جهل خواهد شد.
٣. برترى زنان بر مردان در ارث
عول مستلزم برترى زنان بر مردان در برخى موارد ارث است و بديهى است كه اين با روح شريعت اسلامى سازگارى ندارد. اينك بيان چند نمونه:
اگر زنى بميرد و زوج و پدر و مادر و يك دختر وارثان او باشند، بديهى است كه تركه گنجايش دو نصف و يك ثلث را ندارد. حال اگر به عول معتقد باشيم، سهام سيزده سهم مىگردد كه دختر شش سهم و پدر و مادر چهار سهم و زوج سه سهم آن را مىبرند. صورت مسئله چنين است:
١٢١٣ = ١٢ ٣ + ٦ + ٤ =٤١ (سهم زوج) + ٢١ (سهم دختر) + ٦٢ (سهم پدر و مادر) بنابراين سهم دختر در اين صورت و بنابر نظريه عول، شش سهم از سيزده سهم مىشود. اما اگر به جاى دختر، پسر بود، به پدر و مادر چهار سهم و به زوج سه سهم از اصل دوازده سهم و باقى مانده كه پنج سهم از اصل دوازده سهم باشد، به پسر مىرسيد و بنابراين سهم پسر كمتر از سهم دختر مىشود.
اين دليل در روايتى از امام باقر(ع) آمده است. كلينى از محمد بن مسلم از امام باقر(ع) در مورد زنى كه مىميرد و زوج و پدر و مادر و يك دختر برجاى مىگذارد، نقل كرده است كه :
للزوج الربع ثلاثة أسهم من إثني عشر سهماً و للأبوين لكلّ واحد منهما السدس سهمين من إثني عشر سهماً و بقي خمسة أسهم فهي للابنة؛ لأنه لو كان ذكراً لم يكن له أكثر من خمسة أسهم من إثنى عشر سهماً، لأن الأبوين لاينقصان كل واحد منهما في السدس شيئاً و انّ الزوج لاينقص من