فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٠ - عول در فرائض آیة الله جعفر سبحانى
به عبارت ديگر، عدد ٣ هر گاه با ٢٤ جزء تركه سنجيده مىشود، يك هشتم تركه مىگردد، و اگر با ٢٧ جزء تركه سنجيده مىشود، يك نهم آن مىگردد، از اين رو، فرموده است: «يك هشتم او به يك نهم تبديل مىشود». اين بر صحت عول تصريح دارد؛ زيرا بنابر قول كسانى كه عول را قبول ندارند، سهم زن از يك هشتم كمتر نمىشود در حالى كه امام(ع) سهم يك هشتم او را يك نهم قرار داد.
نقد دليل چهارم
هم سند اين حديث ضعيف است و هم دلالت آن ناتمام است؛ در سند حديث، شريك بن عبداللّه بن ابى شريك كوفى قاضى است كه ابن حجر در التهذيب شرح حال وى را آورده و گفته است:
«جوزجانى گفته: شريك، حافظه بدى داشت و احاديثش مضطرب و منحرف است.
ابن ابى حاتم در باره او گفته است: به ابى زرعه گفتم: آيا مىشود به حديث شريك استناد كرد؟ گفت: اشتباهات زيادى داشته، داراى حديث بوده و گاهى اشتباه مىكرده است. ابراهيم بن سعيد جوهرى گفته است: وى در چهار صد حديث اشتباه كرده است. ابن مثنى گفته است: من نديدم كه يحيى و عبدالرحمن از او حديثى براى ما نقل كنند و از عبداللّه بن احمد از پدرش امام احمد نقل شده است كه حسن بن صالح قوىتر از شريك بوده است. شريك در نقل حديث بى مبالات بوده است. (٢١)
شريك اين حديث را از ابى اسحاق؛ يعنى همان عمرو بن عبداللّه سبيعى نقل مىكند كه ابن حبان او را در الثقات، فريبكار توصيف كرده است؛ همچنان كه حسين كرابيسى و ابو جعفر طبرى نيز او را چنين توصيف كردهاند. (٢٢)
(٢١) تهذيب التهذيب، ج٤، ص ٢٩٥ ـ ٢٩٦.
(٢٢) همان، ج٨، ص ٥٩.