با اين همه، عبارات شيخ طوسى در نهايه و استبصار و نيز شيخ مفيد در مقنعه، با آنچه ادعا مى‌شود مشهور است، صريحاً مخالف است. همچنين ادعاى اجماع در كتاب خلاف، اجماع بر اصل مسئله است، نه بر خصوص اندازه ثلث. اينكه صاحب رياض گفته: «رسيدن مقدار ديه به اندازه ثلث، بسيار نادر است»، خلاف واقع است؛ زيرا چنان كه در مباحث تفصيلى ديات جراحات آمده، برخى از فقها تعداد زخم‌هايى را كه ديه آنها به ثلث مى‌رسد تا سى و هفت مورد برشمرده‌اند.

از متأخران، صاحب كشف اللثام نيز بر رأى دوم بوده يا بدان تمايل داشته است كه سخن او را در جاى خود خواهيم آورد.

منشأ اختلاف نظر فقها در اين مسئله، اختلاف در بيان روايات مربوط به برابرى ديه زن با مرد تا ثلث ديه است. در برخى از اين روايات آمده كه ديه زن با مرد تا ثلث ديه يا تا به ثلث برسد، برابر است و هرگاه به ثلث رسيد، نصف مى‌شود، و در برخى ديگر تصريح شده است كه ديه عضو زن هرگاه از ثلث بگذرد، نصف مى‌شود.

روايات دسته نخست

١. صحيحه حلبى از امام صادق (ع):

جراحات الرجال و النساء سواء، سنّ المرأة بسنّ الرّجل و موضحة المرأة بموضحة الرّجل و إصبع المرأة بإصبع الرّجل حتى تبلغ الجراحة ثلث الدية، فإذا بلغت ثلث الدية أضعفت دية الرّجل على دية المرأة؛ (١٧)

زخم‌هاى مردان و زنان برابرند: دندان زن در برابر دندان مرد، موضحه زن در برابر موضحه مرد، انگشت زن در برابر انگشت مرد، تا به ثلث ديه برسد، هرگاه به ثلث ديه رسيد، ديه مرد دو برابر ديه زن مى‌شود.

٢. روايت ابو بصير از امام صادق(ع):

(١٧) كافى، ج٧، ص ٢٩٩؛ تهذيب الأحكام، ج١٠، ص١٨٠.