٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩ - ديه جراحات زن هرگاه به ثلث برسد آیة الله سيد محمود هاشمى شاهرودى

عموم كافى بود و تأكيد «في كلّ شيء» اين حديث را صريح در عموم مى‌كند. تأمل كن. (٣٢)

مقتضاى تأمل كه در آخر عبارت صاحب جامع المدارك امر به آن شده، نادرستى اين مناقشه است؛ زيرا حتى اگر بپذيريم كه صيغه جمع مضاف، براى افاده عموم وضع شده است ـ كه البته اين خلاف تحقيقى است كه در جاى خود در علم اصول اثبات شده است ـ باز عبارت «في كلّ شيء» مانع از امكان تخصيص عموم آن نيست، بلكه همانند ديگر عمومات مؤكدى است كه قابل تقييدند؛ مانند آنكه كسى بگويد: «همه عالمان شهر را اكرام كن» سپس بگويد: «زيد را يا نحويان را اكرام نكن». هيچ كس در امكان اين تخصيص ترديد نخواهد كرد.

افزون بر اين، رواياتى كه دلالت بر نصف نشدن ديه دارند ـ هر دو دسته روايات ياد شده ـ مخصّص عموم صحيحه ابى مريم نيستند، بلكه حاكم بر آن اند؛ زيرا اين روايات ناظر به حكم تنصيف اند و بيانگر آن هستند كه پيامبر تنصيف را در ثلث ديه و بيش از آن يا فقط در بيش از ثلث قرار داده است.

حاصل آنكه زبان اين روايات به هر دو بيان، زبان ناظر بودن و تفصيل حكم تنصيف است و ترديدى نيست كه بر صحيحه ابى مريم تقدم دارند؛ زيرا ناظر بر آن و مفسر مفاد آن هستند. علاوه بر اين، اگر به فرض روايات مذكور با اين صحيحه ابى مريم تعارض داشته باشند، صحيحه‌اى ديگر از ابى مريم، يا نقل ديگرى از همين حديث وجود دارد كه ادوات عموم در آن نيست:

قال: سألت أبا جعفر عليه السلام عن جراحة المرأة؟ قال: على النصف من جراحة الرجل من الدية فما دونها، قلت: فامرأة قتلت رجلاً؟ قال: يقتلونها. قلت: فرجل قتل امرأة؟ قال: إن شاؤوا قتلوا و أعطوا نصف الدية؛ (٣٣)


(٣٢) جامع المدارك، ج٧، ص ٢٠٢.
(٣٣) تهذيب الأحكام، ج١٠، ص ١٨٢.