فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٦ - سه طلاق در يك مجلس و شهادت بر طلاق آية اللّه جعفر سبحانى
طلاق (مُنشَأ) در گرو تعدد انشاء است در حالى كه طبق فرض، بيشتر از يك صيغه انشاء نشده است. البته اين اشكال در صورتى كه صيغه طلاق سه بار تكرار شود، مثل اين كه مرد بگويد: «أنتِ طالقٌ، أنتِ طالقٌ، أنتِ طالقٌ» جارى نيست.
خلاصه اينكه: با اين نحوه سه طلاقه كردن، عدد خاصى كه موضوع آيه بعدى است حاصل نمىشود:
{فإن طلّقها فلا تحلّ له من بعدُ حتىّ تنكح زوجاً غَيره } ؛
اگر همسرش را طلاق داد، بر آن مرد حلال نيست تا اين كه با مرد ديگرى ازدواج كند.
زيرا تعدد طلاق در گرو اين است كه بين دو طلاق، پيوند ازدواجى محقق شود، هر چند اين پيوند از طريق رجوع كردن مرد به زن باشد و چنانچه بين دو طلاق چنين پيوندى روى ندهد، صحبت از طلاق، به سخن بيهوده شبيه است.
سماك گفته است:
ازدواج عبارت است از گرهى كه بسته مىشود و طلاق آن را باز مىكند. بر اين اساس چگونه ممكن است گرهى كه هنوز بسته نشده، باز شود؟! (٢٨)
خلاصه اينكه:اگر مردى به همسرش بگويد: «أنت طالق» گويى به او گفته: «گرهى را كه بين من و تو بود، باز كرده. اين عقد را فسخ نمودم و ريسمانى را كه هريك از ما را به ديگرى مرتبط مىكرد پاره كردم». بنابر اين وقتى مرد، عقدى را كه بينشان بوده است، فسخ يا گره را باز و ريسمان زوجيت را قطع كرد، چگونه مىتواند براى بار دوم و سوم عقد را فسخ، گره را باز و ريسمان زوجيت را قطع كند؟ چه عقدى در اين شريعت پاك يا در ديگر شرايع و قوانين وجوددارد كه يكى است ولى مىتوان آن را دو يا سه بار فسخ كرد؟ مگر اين كه عقد جديدى محّقق شود و در نتيجه امكان فسخ ديگرى فراهم آيد و اين فسخ، فسخ عقد ديگرى باشد. (٢٩)
(٢٨) السنن الكبرى، ج٧، ص٣٢١.
(٢٩) نظام الطلاق في الإسلام، ص٧٢.