فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٨ - نكتهها (١٢) رضا مختارى
اطلاق «مشعر» بر قُزح بدون قرينه معيّنه و صارفه خلاف مدّعاى آنان را اثبات مىكند و بر فرض ثبوت اين كه «مشعر» مشترك لفظى است، به مدّعاى ما كه در آيه كريمه، مقصود از مشعر، قزح است لطمهاى نمىزند.
اضافه مىكنم كه در برخى از ترجمههاى فارسى قرآن نيز به درستى و دقيقاً (المشعر الحرام) به كوه قزح ترجمه شده است؛ از جمله ترجمه حضرت آية اللّه مشكينى، محمد باقر بهبودى و خرّم دل. (٦٥)ولى بيشتر ترجمههاى قرآن كريم ـ به خطا ـ به مزدلفه و مانند آن، ترجمه كرده و يا تعبير «مشعر» را به كار كردهاند كه چون در زمان ما مجاز شايع يا متبادر از لفظ «مشعر»، متوقف است غلط انداز مىباشد. اين ترجمهها عبارتند از: ترجمههاى حضرات آقايان: صادقى تهرانى، فولادوند، رضايى اصفهانى، بهرامپور، فيض الاسلام، برزى، انصاريان، مسعود انصارى، مجتبوى، سيد حسن ابطحى، امامى، پور جوادى، پاينده، آيتى، ياسرى، موسوى گرمارودى و خانم طاهره صفّار زاده.
برخى از تفاسير مانند كشاف، انوار التنزيل و جلالين نيز، درست تفسير كردهاند و برخى هم مانند كنز الدقائق هر دو قول را نقل كرده و داورى نكردهاند، اما بسيارى هم به اشتباه (المشعر الحرام) در آيه را، مزدلفه پنداشتهاند؛ از جمله: تفسير نور آبادى، روان جاويد، آلاء الرحمن، التفسير المبين و الكاشف (هردو از محمد جواد مغنيه)، بصائر يمنى، روض الجنان، الميزان، مجمع البيان، جوامع الجامع، الوجيز، و التفسير الواضح الميسّر از محمد على صابونى.
ابهام در حدود و ثغور برخى از اماكن و مواضع حج منحصر به «المشعر الحرام» نيست، در اكثر قريب به اتفاق مناسك حج فقهاى معاصر مىخوانيم:
كسى كه مىخواهد از مكه بيرون رود مستحب است طواف وداع نمايد... و وقت بيرون آمدن از باب حنّاطين، كه مقابل ركن شامى است، بيرون رود.... (٦٦)
(٦٥) الكشاف، ج١، ص٢٤٦، ذيل آيه شريفه.
(٦٦) زحمت بررسى و نقل سخن مفسّران و مترجمان قرآن كريم را دوست فاضل جناب مستطاب آقاى محسن صادقى برخود هموار كردهاند كه از ايشان صميمانه سپاسگزارم.