ـ المشعر الحرام: تلٌّ في وسط المزدلفة عليه عمارة مُحدَثة. و أمّا قول بعض مشايخ الحديث و الفقهاء: «هو جبل صغير على يسار الحاجّ...» فسهوٌ منهم و الصحيح أنّ المشعر الحرام هذا المعروف المعمور. (٢٢)

ـ.... أنّ الظاهر، بل الصواب، أنّ المشعر موضعٌ خاصّ من المزدلفة لاعينها.... (٢٣)

رفعت پاشا در باره اوصاف قُزَح و مسجد مزدلفه نوشته است:

در وسط مزدلفه، مشعر الحرام قرار گرفته است كه مستحب است حجّاج در بامداد عيد قربان در آن وقوف‌كرده و به دعا و ذكر پروردگار مشغول شوند به پيروى از فرموده خداوند: {فإذا أفضتم من عرفات فاذكروا اللّه‌َ عند المشعر الحرام) } (٢٤)و به پيروى از پيامبر كه... به قُزَح آمده و بر آن ايستادند... .

فاسى در شفاء الغرام در مورد چگونگى ساختمان قزح در سال ٨١١ آورده است: «ساختمانى مربّع شبيه به مناره است كه طول هر ضلع آن ٥/١٢ ذراع از ذراع آهنى است... هركس بتواند روى اين ساختمان وقوف مى‌كند و هركس نتواند بر كنار آن... اما اكنون در دو طرف راه دو ديوار ساخته‌اند كه... فاصله ميان آن دو ٦٠ متر است. فضاى ميان اين دو ديوار در زبان مردم به مشعر الحرام معروف گرديده است.»

در مزدلفه و در كنار قُزَح مسجد كوچكى قرار دارد كه فاسى گفته است:

(٢٠) المغرب، ص١٤٥، «مشعر». براى آگاهى از چند و چون ميقده. ر.ك. : حجة الوداع، ص٢٣١.
(٢١) المصباح المنير، ص٣٧٢، «مشعر».
(٢٢) القاموس المحيط، ص٥٣٤، «شعر».
(٢٣) سفر السعاده، ص١٧٩ ـ ١٨٠، به نقل از حجة الوداع، ص٢٣١.
(٢٤) تاج العروس، ج١٢، ص١٩٢، «شعر».