بپرسيد آيا هنگام اجراى صيغه عقدى كه هم طراز نفاق است، به فكر نفقه، پوشاك و مهريه بوده است؟ و آيا آن زن بيچاره چيزى از آنها را از مرد درخواست كرده يا به فكر آنها بوده است؟!

آيا زن، از محلّل فرزندى نجيب خواسته و او را به عنوان دوست و نزديك قرار داده است؟ بايد از عقول و فطرت‌هاى جهانيان پرسيد كه آيا بهترين مردم كسانى هستند كه بيشتر محلّل شده باشند؟ آيا محلّلى كه خدا و رسولش او را لعن كرده، گرهى از كار فروبسته آنها باز كرده است؟ از محلّل و كسى كه گرفتار او شده بپرسيد آيا براى يكديگر همچون ديگر مردان و زنان، آرايش و زينت مى‌كنند؟ آيا نسبت به هم به سبب مال و جمال و نسب، افتخار و رغبت مى‌كنند؟ از زن بپرسيد آيا از اينكهـبه عقد محلّل درآمده خوشنود است يا ناراحت؟ آيا زن از اين كه هوويى داشته باشد ناراحت مى‌شود؟ آيا هيچ‌گاه از او در مورد شغل و اخلاق و مالش پرسيده است؟ از محلّل بپرسيد آيا هيچ گاه مانند كسانى كه دائماً مى‌خواهند ازدواج كنند و با پول و هديه ـ كه معمولاً خواستگاران زيبارو، چنين مى‌كنند ـ به خواستگارى رفته است؟ از او بپرسيد آيا دستِ گرفتن دارد يا دستِ دادن؟ آيا به هنگام اجراى صيغه عقد سخنش اين بوده كه اى زن نفقه ات را بگير يا اين بوده كه «بده»!؟ از او بپرسيد آيا براى اين ازدواج هزينه‌اى متحمّل شده؟ آيا در اين ازدواج چيزى از دست داده يا چيزى به دست آورده است؟ از او از وليمه اين عروسى بپرسيد. آيا هر چند به اندازه يك گوسفند، وليمه‌اى داده است؟ آيا هيچ يك از دوستانش را دعوت كرده تا حقشان را ادا كرده باشد؟ آيا مانند ديگر دامادها، هزينه‌اى را متحمّل شده است؟ آيا همچنان كه رسم است، دوستانش براى تبريك به نزد او آمده‌اند؟ آيا كسى به او گفته: مبارك باشد و به پاى هم پير شويد؟ يا اين كه خداوند محلّل و مردى را كه تقاضاى محلّل كرده، تمام و كمال، لعن كرده است؟ (٨٠)

(٧٩) نهج البلاغه، حكمت شماره ١٦؛ ر.ك: مفاهيم القرآن، ج٣، ص٢٦٥ ـ ٢٧٥.