فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٩ - سه طلاق در يك مجلس و شهادت بر طلاق آية اللّه جعفر سبحانى
{بإحسانٍ } ،به پايان رسيد. اينك تفسير ادامه آيه:
{ولا يحل لكم أن تأخذوا مما آتيتموهنَّ شيئاً إلاّ أن يخافا ألاّ يقيما حدودَ اللّه فإن خفتم ألاّ يقيما حدود اللّه فلا جناح عليهما فيما افتدت به تلك حدودُ اللّه فلا تعتدوها و من يتعدَّ حدود اللّه فأولئك هُمُ الظالمون } ؛ (١٧)
و براى شما حلال نيست كه چيزى از آنچه به آنها دادهايد، پس بگيريد؛ مگر اين كه زن و شوهر، بترسند كه حدود الهى را بر پا ندارند. اگر بترسيد كه حدود الهى را رعايت نكنند، مانعى براى آنها نيست كه زن، فديه و عوض بپردازد. اينها حدود و مرزهاى الهى است؛ از آن تجاوز نكنيد! و هركس از آن تجاوز كند، ستمگر است.
اين قسمت از آيه، در صدد بيان دو موضوع است:
١ ـ اگر مرد مىخواهد همسرش را طلاق دهد، نبايد از آنچه به او داده است چيزى را پس بگيرد: {ولايحلّ لكم أن تأخذوا ممّا آتيتموهنَّ شيئاً } و در آيهاى ديگر آمده است:
{و إن اردتم استبدال زوجٍ مكان زوجٍ و آتيتم إحداهنّ قنطاراً فلا تأخذوا منه شيئاً أتأخذونه بهتاناً وإثماً مبيناً } ؛ (١٨)
واگر تصميم گرفتيد كه همسر ديگرى به جاى همسر خود انتخاب كنيد و مال فراوانى به او پرداختهايد، چيزى از آن را پس نگيريد! آيا براى باز پس گرفتن مهر زنان، به تهمت و گناه آشكار متوسل مىشويد؟!
٢ ـ خداوند مورد خاصى از اين پس نگرفتن را استثنا كرده است و آن موردى است كه زن از شوهرش متنفّر باشد و نتواند با او زندگى كند، به طورى كه اين نفرت، موجب سرپيچى از فرمان خدا در مورد حقوق مرد شود و از طرف ديگر، مرد هم بترسد كه بيش از آنچه زن، مستحق آن است عكس العمل نشان دهد؛ در اين صورت است كه زن مىتواند از شوهرش تقاضاى طلاق كند و در عوض به هر مقدارى كه مرد رضايت دارد به او بدهد.
(١٧) بقره، آيه ٢٢٩.
(١٨) نساء، آيه ٢٠.