صنعت، زراعت و غير آن) و آنچه در جهت صلاح و اصلاح آن مصرف مى‌شود ـ كه به آن مؤونه ربح نيز گفته مى‌شود ـ موضوعاً از فايده و سود خارج است؛ بنابراين نيازى به استثناى آن از وجوب خمس نيست. به همين جهت امام(ع) در جواب سؤال نوشتند: بعد از كم كردن مؤونه خود و همسر و فرزندانش و نيز بعد از كم كردن ماليات و خراجى كه بايد به حكومت پرداخت كند، خمس بر صاحب ضيعه واجب است. امام(ع) مؤونه ضيعه را جزو مستثنيات خمس ذكر نفرمودند با اين كه در سؤال، اصل ضيعه و مؤونه آن، ذكر گرديد.

شايد دليل اين كه امام(ع) «خراج سلطان» را جزو مستثنيات ذكرفرمودند اين باشد كه حضرت مى‌خواستند به سائل بفهمانند كه خراج سلطان و ماليات‌هاى واجب حكومت نيز جزو مؤونه انسان است؛ يا اين كه كسر ماليات حكومت نه به عنوان مؤونه انسان و يا مؤونه ضيعه، بلكه خود عنوان ديگرى غير از آن دو است.

٢. علىّ بن مهزيار، قال: قال لي أبوعلي بن راشد: قلت له: أمرتني بالقيام بأمرك و أخذ حقّك فاعلمت مواليك ذلك، فقال لي بعضهم: و أيّ شيء حقّه فلم أدر ما أجيبه، فقال: يجب عليهم الخمسفقلت: ففي أيّ شيء؟ فقال: في أمتعتهم و ضياعهم، قال: و التاجر عليه و الصانع بيده فقال(ع): ذلك إذا أمكنهم بعد مؤونتهم؛

علىّ بن مهزيار مى‌گويد: ابوعليّ بن راشد به من گفت كه من به امام(ع) عرض