فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٧ - سه طلاق در يك مجلس و شهادت بر طلاق آية اللّه جعفر سبحانى
يكى از مسائلى كه موجب سختى در زندگى و از هم پاشيدگى خانوادهها و قطع روابط خانوادگى در بسيارى از كشورهاى اسلامى شده، مسأله تجويز سه طلاق در يك مجلس است؛ به اين صورت كه طلاق دهنده بگويد: «أنتِ طالق ثلاثاً» و يا در يك مجلس سه بار صيغه «أنتِ طالقٌ» را تكرار كند؛ زيرا اين گونه طلاق دادن، سه طلاق حقيقى محسوب شده و مادامى كه زن، با مرد ديگرى ازدواج نكرده، بر شوهرش حرام مىشود.
از ديدگاه اكثر علماى اهل سنت، براى طلاق هيچ شرطى كه جلوى سرعت وقوع آن را بگيرد، مانند حايض نبودن زن، پاكى بدون آميزش و يا لزوم حضور دو عادل، مشروط نيست. بنابراين چه بسا خشم بر مرد مستولى شود و زن را در يك مجلس سه بار طلاق دهد و آنگاه كه خشمش فرو نشست، بر عملى كه انجام داده به حدى پشيمان شود كه زمين با همه وسعتش بر او تنگ شود و به دنبال راه فرارى از آثار بد آن بگردد، ولى رهايى از اين مشكل را نزد امامان مذاهب چهارگانه و فقهاى آنها نمىيابد و در نتيجه فرومانده، مورد سرزنش ديگران قرار مىگيرد و پرسش و جستجو چيزى بر او جز نفرت از فقه و فتاواى آنان نمىافزايد.
بستن باب اجتهاد در مقابل امت و منع انديشمندان از استنباط احكام شرعى از كتاب و سنت، بدون اينكه به رأى و نظر امام خاصى ملتزم باشند، مشكلات زيادى را در رابطه با مسائل خانواده به وجود آورده است. نويسنده اهل سنت، محمد حامد الفقى، رئيس انجمن «انصار السنّة المحمديه» مىگويد:
«پيوند خانوادگى كه خداوند آن را با ريسمان زوجيت تحكيم كرده است، در آستانه از هم پاشيدگى است و بلكه در بسيارى از طبقات اجتماعى از هم پاشيده شده است. ريشه اين مسأله سنّتهاى بدى است كه در ازدواج، رواج يافته و فقهاى قديم و جديد هم آن را تقويت كردهاند؛ به صورتى كه طلاق، بيشتر به بازيچه (١)و يا قيد و بند تبديل شده است. من در زندگى كارى ام، با مردان و
(١) كسى كه مبحث «قسم به طلاق» را در كتابهاى فقهى كه به طلاق غير معتبر تعبير شده مطالعه كند، از اين حقيقت آگاه خواهد شد كه طلاق به بازيچهاى در دست مردان تبديل شده است.