ـ أنّ رسول اللّه‌ صلّى اللّه‌ عليه و آله لمّا صلّى الفجر بجَمْع يوم النحر ركب القصواء حتّى أتى المشعر الحرام، فرقي عليه و استقبل القبلة و كبّراللّه‌ و هلّله و وحّده، ولم يزل واقفاً حتّى أسفر جدّاً. (٦٢)

شيخ طوسى هم براى استحباب صعود بر مشعر الحرام (قزح) و «ذكر اللّه‌ عنده» به همين روايت جابر تمسّك كرده و نوشته است:

«لأنّ رسول اللّه‌ صلّى اللّه‌ عليه و آله فعل ذلك في رواية جابر». (٦٣)

زمخشرى نيز به اين مدعى كه مقصود از مشعر در آيه شريفه، قزح است به روايت جابر تمسك كرده و گفته است: «والصحيح أنّه الجبل؛ لما روى جابر...». (٦٤)

از مجموع آنچه گذشت ـ هر چند در برخى از آنها بتوان خدشه كرد ـ استفاده مى‌شود:

١. موضوعٌ له حقيقى موقف شب عيد «مزدلفه» و «جَمْع» است و اين دو نام در روايات بدون هيچ عنايت و قرينه‌اى بر آن اطلاق شده‌اند.

٢. مسلّماً موضوع له حقيقى «المشعر الحرام» كوه قُزح است و در آيه و روايات بدون هيچ عنايت و مجازى بر آن اطلاق شده است.

٣. درعصر نزول، به مجموع موقف ـ يعنى مزدلفه ـ به صورت نادر «مشعر»، اطلاق شده است و اين اطلاق ممكن است مجازى و از باب تسميه كل به اسم جزء باشد، هر چند بعدها مجاز شايع شده است. اين كه كتابهاى كشف اللثام و جواهر گفته‌اند ـ چنان كه متن كلامشان گذشت ـ مشعر مشترك لفظى بين موقف و قُزَح است، محتاج به دليل است و

(٦٢) صحيح مسلم، ج٢، ص٨٩١، ح١٢١٨.
(٦٣) دعائم الإسلام، ج١، ص٣٢١ و ٣٢٢؛ بحار الانوار، ج٩٩، ص٢٧٠، ح١٨ و ٢٣.
(٦٤) المبسوط، ج١، ص٣٦٨.