فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٩ - پژوهشى پيرامون مؤونه در خمس آیة الله رضا استادى
مؤلف كتاب اصباح الشيعه مىنويسد:
خمس در چند چيز واجب است... در سود حاصل از كسب و تجارت و غلاّت (جو، گندم، ذرّت و...) بعد از پرداخت حق حاكم (از قبيل ماليات و خراج) و نيز بعد از كنار گذاشتن مؤونه يك سال خود و اهل و عيالش در حد يك زندگى متوسط . (٣٤)
مؤلف كتاب اشارة السبق نيز مىگويد:
خمس مازاد بر مؤونه يك سال زندگى، از آنچه انسان از طريق تجارت، صناعت و يا غير آن به دست مىآورد واجب است. (٣٥)
محقق حلّى در اين باره مىنويسد:
خمس مازاد بر مؤونه يك سال انسان و همسر و فرزندانش كه از سود و درآمدهاى تجارى، صنعتى ويا كشاورزى تأمين مىشود واجب است. (٣٦)
مؤلف كتاب الجامع للشرايع نوشته است:
آنچه فقيهان ما به وجوب خمس در آن قايل شدند..... درآمدهاى تجارت و زراعت و كسب بعد از كم كردن مؤونه يك سال است. (٣٧)
علامه حلّى نيز در اين زمينه مىگويد:
شرط وجوب خمس، در سود كسب اين است كه درآمد و سود ناشى از كسب و تجارت، از مؤونه يك سال او و اهل و عيالش ـ بدون اين كه اسراف يا سختگيرى در زندگى داشته باشد ـ اضافه بيايد. (٣٨)
(٣٤) الكافى، ص١٧.
(٣٥) اصباح الشيعه، ص١٢٧ و ١٢٦. شايان ذكر است كه برخى اين كتاب را به شيخ سليمان بن حسن بن سليمان صهرشتى نسبت مىدهند ولى بنابر نظر برخى از محققين اين نسبت خطا است و مؤلف كتاب محمدبن الحسين بن الحسن الكيدرى بيهقى معروف به «قطب الدين بيهقى كيدرى» است (مراجعه شود به اصباح الشيعه چاپ مؤسسه امام صادق(ع))م.
(٣٦) اشارة السبق، ص١١٤.
(٣٧) شرائع الإسلام، ج١، ص١٣٤.
(٣٨) الجامع للشرايع ، ص١٤٩.