فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٩ - شرط جزايى در عقود آیت الله محمد على تسخيرى
بيان شد - به معناى الزام و التزام و پايبندى است، بديهى است كه امر غير مقدور و ناممكن نمىتواند موضوع التزام قرار گيرد، مانند آن كه كسى زراعت خود را بفروشد و ملتزم شود كه آن را به صورت خوشه تحويل دهد.
٧. شرط نوعاً داراى منفعت عقلايى قابل توجه باشد يا اين كه براى شرط كننده چنين منفعتى داشته باشد؛ زيرا شرط، حق شرط كننده است و چيزى كه منفعت عقلايى نداشته باشد، حق محسوب نمىشود و شارع به آن توجه ندارد تا وفاى به آن را لازم بداند.
حكم شرط صحيح
١. همان طور كه وفاى به عقد لازم، واجب است، وفاى به شرط مندرج در آن نيز واجب تكليفى شرعى است. از مستندات اين حكم مىتوان موارد زير را برشمرد:
ـ ظاهر حديث نبوى: «المؤمنون عند شروطهم» (١٠)؛ مؤمنان به شروطى كه پذيرفتهاند، پايبندند.
- از على(ع) نقل شده است:
«من شرط لإمرأته شرطاً فليف لها به فإنّ المسلمين عند شروطهم إلاّ شرطاً حرّم حلالاً أو حلّل حراماً»؛ (١١)كسى كه شرطى را با زن خود مىپذيرد بايد به آن پايبند باشد، زيرا مسلمانان به شروط خود پايبندند، مگر شرطى كه حلالى را حرام يا حرامى را حلال كند.
در اين حديث، عبارت «المسلمين عند شروطهم»به معناى پايبندى و تعهد مسلمان به شرط خود و عمل به مقتضاى آن مىباشد و اين به معناى وجوب وفاى به آن است.
- عموم آيه شريفه {أوفوا بِالعقودِ } (١٢)، چون شرط بخشى از عقد است، عموم آيه
(١٠) وسايل الشيعه، ج١٥، ص٣٠، باب ٢٠ از ابواب المهور، ح٤.
(١١) همان، باب ٤٠ از ابواب المهور، ح ٤.
(١٢) مائده، آيه١.