اين احاديث نشان مى‌دهد كه جدا كردن حج و عمره در دوره خلافت عمر انجام پذيرفته؛ و پيش از اين يادآور شديم كه استدلال عمر به آيه شريفه: «واتمّوا الحج والعمرةَ للّه‌ِ» ارتباطى به اين موضوع ندارد و اين سخن عمر در ذيل حديث سوم كه: «فافصلوا حجّكم من عمرتكم» در جدا كردن حج از عمره و انجام عمره در غير ماههاى حج، صراحت دارد و پيشتر گفتيم كه عربها در دوره جاهليت جمع كردن بين حج و عمره را از بزرگترين گناهان به شمار مى‌آورده‌اند؛ و گويى اين مرد تحت تأثير رسوبات ذهنى خويش به تحريم متعه حج، فتوا داده است.

مسلم از ابو موسى روايت كرده است:

او به متعه حج فتوا مى‌داده تا اين كه مردى به او مى‌گويد: از اين فتواهايت دست بردار! زيرا تو نمى‌دانى كه اميرالمؤمنين در مناسك حج چه تغييراتى داده است. ابو موسى بعدها عمر را مى‌بيند و از او در اين مورد سؤال مى‌كند و او در پاسخ مى‌گويد: من مى‌دانستم كه پيامبر(ص) و اصحابش متعه حج را انجام مى‌دادند اما من دوست نداشتم كه مردم با زنانشان در اراك (٤٥)آميزش كنند و در حالى به انجام حج وارد شوند كه آب غسل از سرهايشان مى‌چكد. (٤٦)

اين حديث حاكى از اجتهاد عمر در مقابل نص است. زيرا طبق اين حديث عمر دوست نداشته كه حاجيان در حالى كه از سرهايشان آب غسل مى‌چكد، به عرفه روند؛ و اين ناخوشايندى موجب شده تا از يك سنت قطعى ممانعت به عمل آورد. (٤٧)

خليفه دوم به قدرى از متعه حج ممانعت به عمل آورد و آن را محكوم كرد كه صحابه بزرگ مى‌ترسيدند از جواز آن سخنى به ميان آورند و به ديگران سفارش مى‌كردند كه تا

(٤٤) همان.
(٤٥) اراك مكانى است در عرفه، نزديك نمره.
(٤٦) صحيح مسلم، ج٤، ص٤٥.
(٤٧) بعدها در باره علت منع عمر از متعه حج بحث خواهيم كرد.