اما گاه سكوت در آغاز كار و پس از حضور قاضى در دادگاه و فراهم آمدن شرايط شروع دادرسى، به ويژه حضور متخاصمين است. سكوت در اين حالت گاه به سبب عذرى مانند ناشنوايى يا گنگى، يا نفهميدن زبان است و گاه به سبب ترس و وحشت از جلسه دادرسى. قاضى مى‌بايد به هر طريق كه مناسب مى‌بيند عذر و اشكال را برطرف كند.

چهارم: قاضى تشويق به صلح و سازش كند.

سلمة بن كهيل مى‌گويد: شنيدم على (ع) به شريح فرمود:

«و اعلم أنّ الصلح جائزٌ بين المسلمين إلاّ صلحاً حرّم حلالاً أو أحلّ حراماً؛بدان صلح و سازش ميان مسلمانان روا است مگر مصالحه‌اى كه حلالى را حرام يا حرامى را حلال كند». (٢٨)

در ذيل روايتى در تفسير امام حسن عسكرى (ع) به نقل از اجدادشان از اميرمؤمنان (ع) آمده است:

«كان رسول اللّه‌ (ص) إذا تخاصم إليه الرجلان قال للمدّعى ألك حجة؟ فإنْ أقام بيّنةً يرضاها و يعرفها أنفذ الحكم على المدّعى عليه... و إن جرحهما و طعن عليهما أصلح بين الخصم و خصمه؛ (٢٩)

اگر نزد رسول خدا (ص) كسانى براى دادخواهى مى‌آمدند، از مدّعى مى‌پرسيد: آيا گواهى دارى؟ اگر مى‌آورد و رسول اللّه‌ مى‌شناخت و مى‌پذيرفت، عليه مدّعى عليه حكم مى‌كرد... اگر گواهان را نمى‌پذيرفت و بر آنان ايرادى داشت، ميان خصم و طرفش صلح و سازش برقرار مى‌كرد».

على (ع) در آخرين وصيتش به فرزندانش فرمود:

(٢٨) وسائل الشيعه، ج١٨، باب ١ از أبواب آداب القاضى، ح١.
(٢٩) همان، باب ٦ از ابواب كيفية الحكم، ح١.