مسلمانان بود. آن پيام معنوى كه عموم مسلمانان از رسالت پيامبر اسلام مى‌گرفتند، پيام امرها و نهى‌ها بود. اگر بخواهيم با اصطلاح پل تيليغ، متألّه عميق انديش مسيحى عصر حاضر، معيّن كنيم كه آن "امرنامشروط" و "غاية قصوى" كه تمام "همّ دينى" يك مسلمان عادى چه در گذشته و چه در حال به آن معطوف بوده و هست چه چيز است، مى‌گوييم مسأله اطاعت از اوامر و نواهى خداوند است. اگر بخواهم به اصطلاح " شجاعت بودن" كه در گفت و گو با مجله كيان به كار برده‌ام برگردم، بايد بگويم مسلمانان شجاعت بودن را از خطاب امر و نهى كننده خداوند كه به وسيله پيامبر اسلام (ص) بر آنها آشكار شده مى‌گيرند. اين خطاب است كه آنها را در چنگ خود مى‌گيرد و نيروى زيستن به آنها مى‌دهد و در همين واقعيت است كه زندگى معنوى فردى و زندگى اجتماعى با هم جمع مى‌شود. اين كه خداوند راه جهت‌گيرى در زندگى را با اوامر و نواهى خود به مسلمانان نشان مى‌دهد مايه نجات آنان از تنهايى و سرگشتگى دهشتناك زندگى انسان است. مطالب فوق نشان مى‌دهد كه چرا علم فقه در طول تاريخ مسلمانان اصيل‌ترين علم دين شناخته شده و آن همه بر صدر نشسته است و فقيهان آن همه بر عامه مردمان مسلمان نفوذ معنوى داشته‌اند. علم فقه علم بيان اوامر و نواهى خداوند بوده و اصيل‌ترين نياز دينى عامه را بر آورده مى‌كرده است». (٥٥)

نظريه‌پردازى سروش در اين زمينه نمايش بى كم و كاست اسطوره زدايى و تعبد گريزى مدرنيسم در قالب دانش فقه است كه بستر سكولاريزاسيون اين دانش را مهيّا مى‌سازد و آن را در مسلخ علم حقوق قربانى مى‌كند.

(٥٥) شبسترى، نقدى بر قرائت رسمى از دين، ص ١٦٢. و نيز: ص ١٧٨ و ١٨٢.