فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٥ - روشنفكران دينى و مدرنيزاسيون فقه (٢) مسعود امامى
مىگردد و انديشههاى ايدئولوژيك در طول تاريخ با معيار آينده و گذشته، مقبوليت و حقانيت پيدا نمىكنند، بلكه اتكاى آنها به سرچشمه ارزش آفرين ايزدى است كه به آنها اعتبار مىبخشد، او سپس مىافزايد:
«... يك ارزش كه از ناحيه خداوند عرضه مىشود و در تاريخ و در اجتماع دچار تحول مىگردد تاجايى كه با واقعيتها تصادم پيدا نكند و اجراپذير باشد، اجرا مىشود و اگر در اوضاع خاصى اجراى آن امكانناپذير گردد، آن گاه حذف مىشود. امروزه اگر ارزشى الهى متعلق به گذشته است اما قابل اجراست، همچنان مورد قبول و پيروى است و كهن بودن به حق بودنش آسيبى نمىزند. و اگر ارزشى هست كه امروزى است اما با ايدئولوژى الهى منافات دارد از طرف ما قابل پذيرش نيست. اين است ملاك حق و باطل از نظر ما... حتى اگر فرض كنيم كه تشكيل خانواده متعلق به دوران مرد سالارى است و حجاب زن هم از همان جا مايه مىگيرد واگر فرض كنيم كه عفت مرد رو بناى نظام فئودالى است و مطلوبيّت انفاق و مالكيت هم ميراث دوران بورژوايى است، با اين همه و با قبول اين فرضهاى شاخ و دم دار و سست بنيان، باز هم به گمان ما، اين ارزشها از آنجا كه الهى اند همچنان محترم و متّبع هستند و تنها وقتى كه رعايت آنها فوق طاقت و غير عملى شود بر مىافتند. ما همچنان اطمينان داريم كه اين ارزشها از آنجا كه الهى و آسمانى اند، و از آنجا كه خداوند بصير، تكليف فوق طاقت نمىكند، هرگز به صورت بارى بر دوش انسانها درنخواهند آمد و حتى اگر استثنائاً و در موارد خاصى چنين شوند (كه براى هر قانونى پيش آمدن چنان موارد نادرى محتمل است) هرگز، براى همگان چنين نخواهد شد». (٩)
او به نقد جدّى نگاه انسان مدرن به خداوند مىپردازد و آن را آميخته به شرك و در جهت فرار از بندگى و عبوديت پروردگار مىيابد. به باور او ابراز وجود انسان جديد در مقابل خداى حداكثرى برخاسته از سرشت تفرعن خواه و استكبارى اوست:
(٩) سروش، ايدئولوژى شيطانى، ص١٢٦.