فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٢ - نكتهها (٨) رضا مختارى
زمزم ساخته شده است. در شمال چاه، درب بنى شيبه قراردارد كه اين درب به صورت طاقى نيم دايره بر دو ستون از سنگ مرمر ساخته شده است... . (٥٨)و آن هنگام كه تمامى اين قنديلها كه در اطراف كعبه قرار گرفته روشن شود، منظره بس زيبايى را به وجود مىآورد. (٥٩)... ميان ستونهاى مطاف ٢٥٧ عدد قنديل قرار دارد... اين شمارش در سال ١٣٢٠ ق توسّط اينجانب به عمل آمد... . (٦٠)
در سال ٢٣٢ ق به دستور واثق باللّه عباسى ده ستون چوبى در اطراف مطاف قرار داده شد... تا طواف كنندگان از نور آن استفاده كنند... پس از آن مجدّداً تغييراتى در ستونهاى ياد شده به وجود آمد به صورتى كه در اين اواخر آنها را از مس ساخته و اتّصالات بين آنها را آهن قرار دادند.... (٦١)
از برخى منابع تاريخى هم فهميده مىشود كه باب بنى شيبه نزديك چاه زمزم و روبه روى مقام ابراهيم بوده (٦٢)و از چند قرن پيش داخل مسجد شده و روبه روى باب السلام آن زمان بوده است. شيخ انصارى (م ١٢٨١) هم بيش از صد و چهل سال پيش به پيروى از فقيهان پيشين در مناسك خود مىگويد:
و چون داخل شود از در بنى شيبه وارد شود و گفتهاند كه آن در الحال برابر باب السلام است، بايد كه چون از باب السلام داخل شود راست بيايد تا ستونها.... (٦٣)
شايد اين سخن شيخ: «گفتهاند كه آن در الحال برابر باب السلام است» اشاره به توضيح شهيد ثانى باشد كه فرمود: «و هو الآن داخل في المسجد بإزاء باب السلام فليدخل من باب السلام على الاستقامة إلى أن يتجاوز الاساطين».
بى ترديد، مسجد الحرام از زمان شهيد تاكنون بلكه از زمان شيخ انصارى تا الآن چند
(٥٨) مرآة الحرمين، ص٢١٦ (ترجمه فارسى).
(٥٩) همان، ص ٢١٤.
(٦٠) همان، ص ٢٦٠.
(٦١) همان، ص ٢٦١.
(٦٢) تاريخ مكّة المكرّمة قديماً و حديثاً، ص٧٠.
(٦٣) مناسك حج، ص١٨١.