٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٥ - محارب كيست و محاربه چيست؟(٢) آیة الله سيّد محمود هاشمى


به معنای محاربه با آن چیزی است که خدا و پیامبر بر آن ولایت دارند که عبارت باشد از مردم و جامعۀ انسانی، و به قرینۀ جملۀ (وَ یَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَسٰاداً) که عطف برجملۀ اوّل شده است، مشخّص می‌شود که مراد از محاربه، همان ایجاد فساد در زمین از طریق اخلال در امنیّت و ارعاب مردم است نه هرگونه محاربه‌ای از قبیل محاربۀ کافران و باغیان با مسلمانان. بر اساس این برداشت از آیه، دیگر نمی‌توان از اطلاق آیه نسبت به مطلق محاربۀ با مردم و ارعاب و سلب امنیّت آنان دست برداشت چه اینکه محاربۀ مزبور به قصد اخذ مال و سرقت باشد و چه به قصد تجاوز به جان و ناموس و یا به هر غرض شخصی دیگر باشد. بنابراین هرگاه کسی ارعاب مردم و سلب امنیّت آنها یا رهزنی را وسیله‌ای قرار دهد برای رسیدن به هدف دیگری، مشمول عنوان محارب در آیۀ محاربه خواهد بود.
اطلاق روایات: از پاره‌ای از روایاتی که در گذشته ذکر شد، می‌توان اطلاق معنای محارب را به دست آورد، از آن جمله است:
روایه معتبرۀ علیّ بن حسّان که در آن آمده است: «ومن حارب ولم یأخذ المال ولم یقتل کان علیه أن ینفی … [١]» این جمله، مطلق است و شامل مواردی که محارب از آغاز قصد اخذ مال و قتل را نداشته باشد نیز می‌شود. آوردن دیگر شقوق مسأله یعنی «من حارب وأخذ المال وقتل» و «من حارب وقتل ولم یأخذ المال» و «من حارب وأخذ المال ولم یقتل» قبل از این شق (من حارب ولم یأخذ المال ولم یقتل) به معنای تقیید این شقّ به کسی که قصد اخذ مال یا قتل را داشته ولی نتوانسته آن را به انجام برساند، نیست. ادّعای چنین تقییدی، بی دلیل است به ویژه که ملاحظه می‌شود در تمام فقرات روایت، عنوان «من حارب» موضوع و میزان مجازات مذکور

[١]. وسایل الشیعه، ج ١٨، ص ٥٣٧.