٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٨ - محارب كيست و محاربه چيست؟(٢) آیة الله سيّد محمود هاشمى


ب؛ تقیید محاربه به سعی در فساد زمین (وَ یَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَسٰاداً) ظهور دارد در فاسد کردن زمین و ناامن کردن آن.
ج؛ تعبیرهایی که در روایات آمده از قبیل: «شهر السلاح فی مصر أو فی غیر مصر من الامصار» و «اخافة الناس» یا «اخافة السبیل» یا «قطع الطریق» یا «حمل السلاح فی اللیل مع کونه من أهل الریبة».
کسی که در لسان روایات گذشته دقت کند. اطمینان می‌یابد که مقصود آنها از محاربه، همان است که گفتیم نه مطلق سلاح کشیدن برای زدن یا کشتن شخصی معیّن به جهت دشمنی شخصی میان دو نفر. بر این اساس آنچه صاحب جواهر در این مقام گفته بی وجه است. وی می‌گوید:
«سخن در یک نکته دیگر باقی است و آن اینکه آیا در تحقّق محاربه، قصد ارعاب [عمومی] به منظور ایجاد فساد شرط است یا شرط نیست؟ اگر وجود چنان قصدی شرط باشد، دیگر قصد ارعاب شخص به خصوصی که از روی دشمنی شخصی یا هر غرض نامشروع دیگری صورت گرفته باشد، برای تحقّق محاربه کافی نخواهد بود. و اگر وجود چنان قصدی شرط نباشد چنانکه مقتضای اطلاق تفسیر مزبور بلکه دلالت روایت قرب الاسناد و خبر سکونی همین است، در این صورت، عنوان محاربه بر جنگهایی که امروزه به جهت اغراض فاسدی میان گروههای خاصّی از مردم صورت می‌گیرد، صادق خواهد بود. در سخنان فقهای شیعه نظر منقّحی در این باره نیافتم [و این شبهه بر طرف نشده است] و با وجود شبهه، اجرای حد منتفی می‌شود (الحدُّ یدرأ بالشبهات). ولی نظر درست و تحقیقی در این مسأله آن است که در همۀ صور مذکور با فرض صدق محاربه‌ای که به وسیلۀ آن سعی در افساد زمین محقّق می‌شود، حکم محارب جاری شود. [١]»

[١]. جواهر، ج ٤١، ص ٥٦٩.